الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
212
تفسير مجمع البيان (فارسى)
وَ كُلُّهُمْ آتِيهِ يَوْمَ الْقِيامَةِ فَرْداً : همهء آنان در روز قيامت به پيشگاه خداوند يكتا بار مىيابند ، در حالى كه تنها و بدون مال و اولاد هستند و هيچ فكرى جز فكر گرفتارى خودشان آنها را مشغول نمىكند . سپس در بارهء مؤمنين مىفرمايد : إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدًّا : در اين باره اقوالى است : 1 - ابن عباس گويد : اين آيه مخصوص على ( ع ) است ، زيرا هيچ مؤمنى نيست كه محبت على در دل نداشته باشد . در تفسير ابو حمزهء ثمالى آمده است كه پيامبر به على فرمود : بگو : خدايا براى من نزد خويش عهدى قرار ده و محبت مرا در دل مؤمنين بينداز . على بدستور پيامبر دعا كرد و اين آيه نازل گرديد . نظير همين روايت ، از جابر بن عبد اللَّه انصارى نيز نقل شده است . 2 - اين آيه شامل تمام مؤمنين مىشود . خداوند محبت آنها را در دل مردم صالح قرار مىدهد . هرم بن حبان گويد : هر كس دل خود را متوجه خدا كند ، خداوند هم دلهاى مؤمنين را متوجه او مىسازد و دوستى او را در دل ايشان قرار مىدهد . ربيع بن انس گويد : خدا هر گاه بندهاى را دوست بدارد ، بجبرئيل گويد : من فلان كس را دوست مىدارم . تو هم او را دوست بدار . جبرئيل در آسمان ندا مىكند كه خداوند فلان كس را دوست مىدارد . همهء اهل آسمان نيز با او دوست مىشوند . آن گاه محبت او در ميان اهل زمين نيز منتشر مىشود . پس معناى آيه اين است كه خداوند آنها را دوست مىدارد و محبت آنها را در دل مردم مىاندازد . 3 - يعنى خداوند ، محبت آنها را در دل مخالفانشان قرار مىدهد كه ايمان بياورند و قدرت آنها افزايش پيدا كند . 4 - محبت آنها را در دل يكديگر قرار مىدهد تا يكديگر را دوست بدارند و پشتيبان يكديگر باشند و همچون دستى واحد ، در مقابل دشمن ، به نبرد خيزند . 5 - جبائى گويد : در آخرت ، محبت آنها را در دل يكديگر قرار مىدهد تا همچون پدر و فرزند يكديگر را دوست بدارند . اين خود بالاترين شادى و بزرگترين نعمت است . مؤيد قول اول گفتهء على ( ع ) است كه : اگر با اين شمشيرم بر بينى مؤمن فرود