الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
14
تفسير مجمع البيان (فارسى)
1 - آنها بندگان خود را در اموال و همسران شريك خود قرار نميدهند ، تا با يكديگر مساوى شوند ، زيرا اين كار را نقص خود مىدانند و نميتوانند خود را براى آن راضى سازند . اما بندگان مرا در خدايى و فرمانروايى شريك من مىسازند و همانطورى كه مرا عبادت مىكنند تا به من تقرب پيدا مىكنند ، آنها را نيز براى تقرب ، عبادت مىكنند . اين قول از ابن عباس و مجاهد و قتاده است . ابن عباس مىگويد : اين آيه در بارهء نصاراى نجران نازل شده است . مىفرمايد : شما راضى نميشويد كه بندگانتان با شما شريك باشند ، چگونه راضى مىشويد كه : عيسى ( ع ) كه بندهء من است ، شريك من باشد ؟ ! 2 - اينان كه خداوند ، به آنها رزق فراوان بخشيده است ، رازق بندگان خود نيستند ، بلكه خداوند هر دو گروه را - ارباب و بردگان - روزى مىدهد ، زيرا آنچه مولى به بندهء خود مىدهد ، از همان مالى است كه خداوند به او داده است ، بنا بر اين خداوند رازق همهء آنهاست و اربابان و بردگان از اين لحاظ برابر هستند . أَ فَبِنِعْمَةِ اللَّهِ يَجْحَدُونَ : آيا اين كافران ، نعمتهايى را كه شمردم ، منكر مىشوند ؟ ! سپس به بيان نعمتى ديگر پرداخته ، مىفرمايد : وَ اللَّهُ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً : خداوند از جنس شما و كسانى كه به دنيا مىآوريد ، زنانى آفريد تا با آنها انس گيريد . وَ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَزْواجِكُمْ بَنِينَ وَ حَفَدَةً : و از اين همسران براى شما فرزندانى قرار داد ، تا زينت و وسيلهء شادى شما باشند و خدمتگزاران و يارانى قرار داد . در بارهء معناى « حفدة » اختلاف است . ابن عباس و حسن و عكرمة گويند : خدمتگزاران و ياران مقصود است . در روايت والبى است كه : منظور كسانى است كه بوسيلهء دختر ، با انسان نسبت پيدا مىكنند . از امام صادق ( ع ) نيز همين طور روايت شده و قول ابن مسعود و ابراهيم و سعيد بن جبير نيز همين است . در روايتى از ابن عباس نقل شده است كه منظور پسران و پسر زادگانند . در روايت ضحاك از وى مقصود پسران همسر از شوهر ديگر است . مقاتل گويد : « بنين » يعنى پسران كوچك و « حفدة » يعنى