رنگهاى مختلف ، خارج مىشود ، زيرا عسل گاهى كاملا سفيد و گاهى زرد و گاهى سرخ است ، علت اين است كه زنبور عسل از گلها و گياه‌هاى رنگارنگ ، استفاده مىكند ، از اينرو عسلى كه توليد مىكند ، برنگهاى مختلف است . بايد دانست كه عسل از دهان زنبور خارج مىشود و شبيه آب دهان انسان است . علت اينكه : خداوند مىفرمايد عسل از شكم زنبور خارج مىشود ، اين است كه تصور نشود ، فقط از دهان اوست و به شكم او ارتباطى ندارد . فِيهِ شِفاءٌ لِلنَّاسِ : قتاده گويد : يعنى عسل داروى دردهاى مردم است . ابن مسعود مىگفت : دو چيز شفاى دردهاست : قرآن و عسل ، آنها را ترك نكنيد . سدى و حسن گويند : مقصود اين است كه عسل شفاى دردهايى است كه بتوان براى معالجهء آنها از آن استفاده كرد . مجاهد گويد : ضمير به قرآن برمىگردد . يعنى : از آنجا كه در قرآن احكام حلال و حرام بيان شده است ، مردم مىتوانند از آن شفا گيرند . تفسير اول از بيشتر مفسران است . و همان ، اقوى است ، زيرا نامى از قرآن بميان نيامده است . در زنبور عسل و خود عسل ، دلايل عبرت آموز بسيارى است : يكى اينكه عسل از اين زنبور توليد مىشود ، ديگر اينكه شفا از محلى است كه زنبور نيش مىزند ، يعنى از دهانش . ديگر اينكه : در زنبور بدايع و عجايب بسيارى است . عجيبتر از همه اينكه براى هر گروهى پادشاهى است كه بايد آنها را رهبرى و زمامدارى كند و هر گاه پادشاه از ميان برود ، نظام زندگى آنها متلاشى و پراكنده ميشوند . امير المؤمنين ( ع ) فرمود : انا يعسوب المؤمنين يعنى : منم پادشاه و نظم دهندهء مؤمنان . إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ : در آنچه ذكر كرديم براى مردمى كه فكر كنند ، دلالت روشنى است . اكنون در بارهء آفرينش و از نيستى بهستى آوردن ما سخن مىگويد : وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ : خداوند شما را آفريد و انواع نعمتهاى دينى و دنيوى را در