الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

26

تفسير مجمع البيان (فارسى)

الْكَبِيرُ : خداوند ، سرور ، پادشاه و بر همه چيز توانا است . برخى گويند : يعنى خداوند بواسطهء كمال صفات و بواسطهء اينكه بذات خود ، عالم ، قادر و زنده است ، بر همهء موجودات برترى دارد . برخى گويند : منظور اين است كه خداوند بزرگتر از اين است كه مخلوقات ، همانند او باشند . الْمُتَعالِ : خداوندى كه بقدرت خود برتر از هر موجودى است و هيچ قادرى مساوى او نيست . برخى گويند : يعنى خداوند ، در ذات و فعل خود از امور ناروا و از آنچه اهل شرك مىگويند ، منزه است . سَواءٌ مِنْكُمْ مَنْ أَسَرَّ الْقَوْلَ وَ مَنْ جَهَرَ بِهِ : پيش خداوند و در علم او ، مساوى هستند آنهايى كه سخن را پنهان كنند يا آشكارا اعلان كنند و پيش خود پنهان نسازند . وَ مَنْ هُوَ مُسْتَخْفٍ بِاللَّيْلِ وَ سارِبٌ بِالنَّهارِ : و پيش خداوند و در علم او مساوى هستند ، كسانى كه شبها در خانه و آشيانهء خود پنهان ميشوند و آنهايى كه در روز ، به دنبال خواسته‌ها و نيازمنديهاى خود در گشت و گذارند . بنا بر اين آنچه كه با پردهء سياه شب ، پوشانيده مىشود و آنچه كه در روشنايى روز آشكار ميگردد ، پيش خداوند يكسان است ، حال آنكه مخلوقات چنين نيستند و پردهء سياه شب و موانع ديگر در برابر چشم آنها حايل ميشوند . برخى گفته‌اند : منظور اين است كه پيش خداوند آشكار است هر چه كه در شب پنهان شود يا در روز . زجاج در تصحيح اين قول گويد : عرب مىگويد « انسرب الوحش » يعنى حيوان وحشى در خانهء خود مخفى گشت . لَهُ مُعَقِّباتٌ : در بارهء مرجع ضمير اختلاف است : 1 - مرجع آن « من » در « مَنْ أَسَرَّ الْقَوْلَ وَ مَنْ جَهَرَ بِهِ » است . 2 - مرجع آن « عالِمُ الْغَيْبِ وَ . . . » يعنى خداوند است . 3 - ابن زيد گويد : مرجع آن پيامبر گرامى اسلام است كه در « إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ . . . » به آن اشاره شده است . در بارهء « معقبات » نيز اختلاف است : 1 - منظور فرشتگان است كه بدنبال يكديگر مىآيند ، ملائكهء شب ، بدنبال