الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

39

تفسير مجمع البيان (فارسى)

و ترديد دربارهء او كمتر گردد . « وَ ما نَراكَ اتَّبَعَكَ إِلَّا الَّذِينَ هُمْ أَراذِلُنا » و نمىبينيم كه اشراف و بزرگان و سران ما از تو پيروى كرده باشند بلكه پيروان تو طبقهء پائين و پست ما هستند كه مال و جاهى ندارند . « بادِيَ الرَّأْيِ » يعنى جز آنها كه فقط ظاهر كار را مىبينند و تدبير و تفكر در گفتار تو نمىكنند . و زجاج گفته : يعنى اينها نيز در ظاهر به تو ايمان آورده و پيرويت مىكنند ولى در باطن و حقيقت ايمان ندارند . و برخى « بادئ الرأى » بهمزه قرائت كرده‌اند و روى اين قرائت معناى آن چنين مىشود كه اينان در ظاهر كه نگاه كرده‌اند پيروى تو را ميكنند و اگر تفكر و انديشه ميكردند پيرويت نمىكردند . و برخى جملهء « بادِيَ الرَّأْيِ » را مربوط به « أراذلنا » دانسته‌اند يعنى در همان ابتداى امر هر كه آنها را به بيند ميداند كه اينها فرومايگان ، و مردمانى پست هستند . « وَ ما نَرى لَكُمْ عَلَيْنا مِنْ فَضْلٍ » و ما براى تو و همراهانت فضيلت و برترى بر خود نمىبينيم زيرا مزيت و برترى افراد بواسطهء مال بسيار و منزلت و مقام و يا شرافت نسبى است . . . و اينكه آنان از اين راه وارد شدند براى آن بود كه نسبت بطريقهء استدلال نادان و جاهل بودند ، و اگر براستى از راه معجزاتى كه دليل بر نبوت و پيغمبرى آن حضرت بود وارد ميشدند به خوبى مىدانستند كه او پيغمبر خدا است و كسانى كه به دو ايمان آورده بحقيقت مؤمن هستند ، و هر كه بمخالفت با آن حضرت برخاسته كافر است ، و اساساً اين طرز تفكر و استدلال دنيا داران است كه هميشه دين داران را وقتى فقير باشند كوچك شمرده و تحقير ميكنند و پست ميشمارند اگر چه در پيشگاه خداى سبحان گرامى و محبوب باشند . « بَلْ نَظُنُّكُمْ كاذِبِينَ » و اين دنبالهء سخن سران قوم نوح بود كه به آن حضرت ميگفتند : بلكه ما شما را مردمانى دروغگو مىپنداريم . « قالَ يا قَوْمِ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ كُنْتُ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّي » نوح به آنها فرمود : اى مردم