الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
144
تفسير مجمع البيان (فارسى)
صبر كن كه خدا پاداش نمازگزاران را ضايع نگرداند . و معناى ديگرى كه گفتهاند آنست : كه اى محمد در برابر آزار مردم و تكذيب آنان صبر كن و در مورد قيام بواجبات و خوددارى از محرمات خود دار و بردبار باش كه خدا پاداش نيكوكاران را در مورد كار نيكشان از بين نبرد و كاملترين ثوابها را بايشان عطا كند . « فَلَوْ لا كانَ مِنَ الْقُرُونِ مِنْ قَبْلِكُمْ أُولُوا بَقِيَّةٍ » چرا نبودند و چرا نبايد باشند يعنى در ميان مردم گذشته پيش از شما باقيماندگانى نبودند كه : « يَنْهَوْنَ عَنِ الْفَسادِ فِي الْأَرْضِ » از فساد و تباهى در زمين جلوگيرى كنند ، يعنى با آن همه نعمتهايى كه خدا به آنها داد و كمال عقلى كه در ايشان بود و پيمبرانى كه براى ايشان فرستاده شد و حجتهايى كه بر ايشان اقامه شد ميبايستى مردمى با اين وصف باشند ! و اين جمله از روى شگفت و توبيخ و سرزنش براى چنين مردمى صدور يافته كه مانند قوم عاد و ثمود و مردم پيشين ديگرى كه قرآن خبر از نابوديشان داده است هنوز دست از فساد كارى در زمين بر نداشتهاند . يعنى شگفت است از اينمردم كه چگونه در ميانشان باقيماندگى نيستند كه امر بمعروف و نهى از منكر كنند ، و چسان بسوى كفر گرد آمدهاند با آنكه مشاهده كردند كه چگونه خداوند بكيفر گناهان و كفرشان بانواع عذابها و عقوبتها دچارشان كرد ؟ و برخى گفتهاند : معناى « أُولُوا بَقِيَّةٍ » يعنى صاحبان دين و خير و خوبى ، و ديگرى گفته : يعنى مردمانى كه اهل تميز و طاعت باشند . « إِلَّا قَلِيلًا مِمَّنْ أَنْجَيْنا مِنْهُمْ » يعنى مگر كمى از آنها كه از فساد جلوگيرى مينمودند و آنها پيمبران و مردمان صالحى بودند كه به انبياء الهى ايمان آوردند ، و ما آنها را از عذابى كه قومشان را فرا گرفت نجات داديم . « وَ اتَّبَعَ الَّذِينَ ظَلَمُوا ما أُتْرِفُوا فِيهِ » و مشركان از خوشى و نعمتهايى كه در آنها عادت كرده بودند پيروى كرده و لذتهاى دنيايى را بر نعمتهاى آخرت ترجيح دادند و خوشيهاى دنيا آنان را از اطاعت حقتعالى سرگرم ساخت .