الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
25
تفسير مجمع البيان (فارسى)
معجزهاى سر تسليم فرو نمىآورند . اكنون به منظور اينكه نشان دهد كه كار موسى مهم و شكست ناپذير بوده است ، مىفرمايد : فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمُ الطُّوفانَ : در بارهء طوفان ، اختلاف است : ابن عباس گويد : سيل بنيان كنى است كه خانهها را ويران كند . مجاهد و عطا گويند : مرگ سريع و عمومى است . وهب بن منبه گويد : به لغت اهل يمن ، منظور طاعون است كه شب هنگام بر آل فرعون نازل شد و از آنها نه انسانى باقى گذاشت و نه حيوانى . ابى قلابه گويد : آبله است و قوم فرعون ، اولين قومى بود كه گرفتار اين عذاب شد و بعداً هم براى مردم روى زمين باقى ماند . ابو ظبيان از ابن عباس روايت كرده است كه منظور امر خداست كه آنها را در محاصره قرار داد . چنان كه مىفرمايد : « فَطافَ عَلَيْها طائِفٌ مِنْ رَبِّكَ وَ هُمْ نائِمُونَ » ( قلم 19 : در حالى كه آنان در خواب بودند ، طواف كنندهاى از جانب خداوند آنها را در محاصره گرفت ) وَ الْجَرادَ : معناى آن ملخ و معروف است . وَ الْقُمَّلَ : در اين باره اختلاف است . ابن عباس و مجاهد و سدى و قتاده و كلبى گويند : منظور ملخهاى كوچكى است كه پر و بال ندارند و منظور از « جراد » ملخ بالدار است . عكرمه گويد : بچه ملخ ماده است . برخى گويند : كيك است . سعيد بن جبير و حسن و عطاء خراسانى گويند : حشرات سياه رنگ و كوچك است . به همين جهت ، حسن اين كلمه را بفتح قاف و سكون ميم خوانده است . از سعيد بن جبير نقل شده است كه : منظور كرمى است كه از گندم بيرون مىآيد .