الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
9
تفسير مجمع البيان (فارسى)
استاد علامه شيخ احمد عارف الزين صاحب « العرفان » بطبع رسانيده و اولين نسخهاى است كه چاپ حروفچينى شده و شمارهء آيات در آن نوشته شده است ، مورد استفادهء ما قرار گرفت و از ناشر آن سپاسگزاريم . 3 - بيوگرافى مؤلف امام سعيد ، ابو على ، فضل بن حسن طبرسى مؤلف كتاب است . اختلاف است كه آيا وى اهل طبرستان است يا اهل طبرس كه هموزن و معرّب تفرش است . طبرستان و طبرس هر دو از بلاد ايران است . او سالها در مشهد مقدس رضوى به سر برد ، به همين جهت گاهى هم او را طبرسى مشهدى خواندهاند . در سال 523 به سبزوار رفت و اين كتاب را در همانجا برشتهء تحرير در آورد و در ذى القعدهء سال 536 كتاب را بپايان رسانيد و همانجا وفات يافت و جسدش را بمشهد منتقل كردند و در آنجا به خاك سپردند و اكنون قبر او در آنجا معروف است . او در قرنهاى پنجم و ششم هجرى بيش از 90 سال عمر كرد . چهل و پنج سال در قرن پنجم و پنجاه سال در قرن ششم . وفاتش در شب عيد قربان سال 548 بود . در عصر خود يكى از نوابغ مشار بالبنان بود و در بسيارى از علوم ، از جمله تفسير ، فقه ، نحو ، حساب ، جبر و مقابله برازندگى داشت . در بارهء تفسير قرآن ، غير از مجمع البيان ، تأليفات ديگرى هم دارد . يكى « الوسيط » در چهار جلد و ديگر « الوجيز » در يك يا دو جلد . گاهى اولى را « جوامع الجامع » و دومى را « الكاف الشاف عن الكشاف » ناميدهاند . بعقيدهء بعضى هم اين دو كتاب ، غير از « الوسيط » و « الوجيز » است . سبب تأليف كتاب اخير اين بود كه او پس از نگارش مجمع البيان تفسير كشاف زمخشرى را ديد و روش آن را پسنديد ، از اينرو كتابى مختصر نگاشت كه جامع فوايد هر دو كتاب باشد . در بارهء اصول عقايد ، كتاب « العمده » و در بارهء اخبار كتاب « حقايق الامور »