الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

33

تفسير مجمع البيان (فارسى)

استحقاق كسى را كيفر نمىدهند . اختلاف كرده‌اند كه آيا ده حسنه‌اى كه خداوند به نيكو كاران وعده كرده ، همه پاداش است يا نه ؟ بعضى گفته‌اند : يكى از آنها پاداش و بقيه به فضل خداوند اضافه بر پاداش است . چنان كه مىفرمايد : « لِيُوَفِّيَهُمْ أُجُورَهُمْ وَ يَزِيدَهُمْ مِنْ فَضْلِهِ » ( فاطر 30 : اجر آنها را بطور كامل ميدهد و از فضل خود براى آنها افزايش مىدهد بنا بر اين مقصود اين است كه از لحاظ نعمت و لذت ، به آنها ده برابر داده مىشود ، نه اينكه مقام و منزلت آنها بالا مىرود اما بعضى گفته‌اند : همهء آن ثواب است . زجاج گويد : پاداش خداوند به نيكيها اين است كه افراد نيكو كار را به بهشت مىبرد . اين پاداش چيزى است كه نمىتوان براى آن مقدارى معين كرد . اين پاداش را مثل ناميده است . سپس در اين آيه ، اين پاداش را ده برابر و در جاى ديگر با تشبيه بدانه‌اى كه مىرويد و هفتصد دانه بار مىدهد ، هفتصد برابر ( بقره 161 ) و در جاى ديگر ( بقره 245 ) چندين برابر كرده است . پس مقصود اين است كه بناى پاداش خداوند به نيكيها بر اين است كه آن مثل را كه عبارت از داخل شدن بهشت است ، از ده ، تا هفتصد ، تا بيشتر از آن افزايش دهد . برخى گفته‌اند : منظور اين است كه هر كس كار نيكو كند ، ده برابر اندازهء استحقاق - كه احدى جز خدا مقدار آن را نميداند - به او پاداش داده مىشود مقصود چند برابر عددى نيست . مثلا اگر كسى به مزدور خود بگويد : مزد تو به اندازهء استحقاق تست . منظور اين است كه به اندازهء عمل مزد مىگيرد . معرور بن سويد از ابو ذر نقل كرده است كه پيامبر گرامى فرمود : حسنه ده برابر يا بيشتر و گناه يكى است يا آمرزيده مىشود . واى بر كسى كه گناهش بيشتر از نيكيش باشد