است ، پرداخته ، مىفرمايد : قُلْ تَعالَوْا أَتْلُ ما حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ : به اين مشركين بگو : بيائيد تا آنچه خداوند بر شما حرام كرده است ، براى شما قرائت كنم . أَلَّا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً : به شما دستور داده است كه چيزى شريك خدا قرار ندهيد . « 1 » وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً : و شما را وصيت كرده‌اند كه در بارهء پدر و مادر نيكى كنيد . از آنجا كه نعمت وجود پدر و مادر از لحاظ اهميت ، بعد از نعمتهايى الهى قرار دارد ، بعد از امر بعبادت خدا ، دستور احسان در بارهء آنها مىدهيد . « 2 » وَ لا تَقْتُلُوا أَوْلادَكُمْ مِنْ إِمْلاقٍ : ابن عباس و ديگران گويند : يعنى فرزندان را از ترس فقر نكشيد . نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَ إِيَّاهُمْ : رزق شما و آنها بر عهدهء ماست . وَ لا تَقْرَبُوا الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَ ما بَطَنَ : به كارهاى زشت و معصيتهاى ظاهر و باطن نزديك نشويد . اين معنى از حسن است . ابن عباس و ضحاك و سدّى گويند : آنها زناى پنهانى را گناه نمىدانستند و از زناى آشكار منع مىكردند خداوند از هر دو منع كرد . قريب به همين مضمون از امام باقر ع نقل شده است كه گناه آشكار ، زنا و گناه پنهان روايت دوستى است . برخى گفته‌اند : گناه ظاهر كار اعضاى بدن و گناه باطن كار دل است . مقصود اين است كه همهء گناهان را بايد ترك كرد . وَ لا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ : شخص بيگناه را نكشيد . آدم كشى نيز داخل در « فواحش » است . لكن جداگانه ذكر مىكند ، تا اهميت آن را خاطر نشان سازد . مقصود اين است كه مسلمان و كسانى كه با مسلمانان معاهده دارند ، نبايد كشت . قتل در سه مورد جايز است : قتل قصاص ، قتل بواسطهء زناى محصنه و قتل

--> ( 1 ) بنا بر اين فعل نفى يا نهى يا بتقدير « عليكم ان لا تشركوا » باشد ( « مثل عليكم انفسكم » ) معنى تفاوتى ندارد . ( 2 ) - از معناى « حرم » استفاده مىشود « اوصى بالتحريم » لذا جملهء فوق يعنى « اوصى بالوالدين . . . »