الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
84
تفسير مجمع البيان (فارسى)
بيان آيه 40 - 41 قرائت ا رايتكم : اهل مدينه اين كلمه و مشابه آن را در قرآن بتخفيف همزهء دوم خواندهاند . كسايى بدون همزه خوانده است . ديگران با همزه خواندهاند . وجه قرائت سوم روشن است . وجه قرائت اول اين است كه همزه بين بين قرار دادهاند حذف همزه هم در زبان عرب ، نمونههايى دارد . مثل « يا بالمغيرة رب امر معضل » يعنى : اى ابا مغيره بسا امرى مشكل . . . . اعراب أَ رَأَيْتَكُمْ : « كم در اينجا صرفاً براى خطاب است و معناى اسم ندارد . زيرا اگر اسم باشد ، بايد آنچه بعد از آن مىآيد خود آن باشد . در حالى كه چنين نيست مثل : « أَ رَأَيْتَكَ هذَا الَّذِي كَرَّمْتَ عَلَيَّ » ( اسراء 62 ) بدليل اينكه اين فعل به دو مفعول متعدى مىشود و قاعده اين است كه مفعول دوم عين مفعول اول باشد و ما ملاحظه مىكنيم كه جملهء « هذَا الَّذِي . . . » غير از كاف است . اگر كاف براى خطاب باشد ، تاء براى خطاب نيست ، زيرا يك فعل دو علامت خطاب نميخواهد . بلكه صرفاً فاعل است . از همين جهت است كه تاء در همه حال بلفظ مفرد مىآيد . إِنْ أَتاكُمْ عَذابُ اللَّهِ : جواب شرط « تدعون » است . اين جمله در محل نصب و مفعول « أَ رَأَيْتَكُمْ » است . إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ : جواب شرط محذوف و قرينهء آن جملهء « أَ رَأَيْتَكُمْ » است . مقصود اكنون به پيامبر خود دستور مىدهد كه با كفار ، به استدلال پردازد . مىفرمايد : قُلْ أَ رَأَيْتَكُمْ إِنْ أَتاكُمْ عَذابُ اللَّهِ أَوْ أَتَتْكُمُ السَّاعَةُ أَ غَيْرَ اللَّهِ تَدْعُونَ إِنْ