الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

79

تفسير مجمع البيان (فارسى)

پرنده‌اى كه با دو بال خود پرواز مىكند . كافى بود بگويد : پرنده‌اى كه با بال خود پرواز مىكند ؟ پاسخ اين است كه : اين مطلب را براى تاكيد و رفع اشتباه گفته است . گاهى شخصى به ديگرى مىگويد : در حاجت من پرواز كن . معلوم است كه او پرواز نميكند . پس مقصود اين است كه : در حاجت من شتاب كن . شاعر نيز ميگويد : قوم اذا الشر ابدى ناجذيه لهم * طاروا اليه زرافات و وحدانا يعنى : آنها مردمى هستند كه هر گاه شر ، دندانهاى تيز خود را به آنها نشان دهد ، دسته دسته و تك تك ، بسوى آن پرواز ميكنند . در اين شعر ، نيز مقصود از پرواز كردن ، شتاب كردن است . بنا بر اين ممكن است در مورد آيهء شريفه ، كسى تصور كند كه منظور از پريدن ، شتاب كردن است . براى رفع اين اشتباه ، توضيح داد كه : پرنده‌اى كه با دو بال خود پرواز مىكند . برخى گفته‌اند : علت اينكه مىگويد : پرنده‌اى كه با دو بال خود پرواز مى - كند اين است كه : ماهى هم در آب پرواز مىكند ، لكن ماهى بال ندارد . پس ماهى پرنده نيست . در هر صورت منظور تمام موجودات است ، خواه آنها كه پرنده باشند و خواه آنها كه بال ندارند و بر روى زمين راه مىروند . اين موجودات بسيار ، انواعى هستند و هر نوعى داراى افراد بىشمارى است و با شما انسانها شبيهند . برخى گفته‌اند : شباهت آنها با انسان در اين است كه مخلوق خدا هستند و دلالت دارند بر اينكه آنها را خالقى است . برخى گفته‌اند : منظور اين است كه آنها نيز مثل انسان در غذا و پوشش و خواب و بيدارى و احتياج براهنمايى ، نيازمند مدبرى هستند كه خطوط زندگى آنها را بر طبق مصلحت ترسيم كند . آنها نيز سرانجام مىميرند و پس از مرگ محشور ميشوند . از اين آيه برمىآيد : كه انسان نبايد بحيوانات ظلم كند ، زيرا خداوند خالق آنهاست و انتقام آنها را از ظالم ميگيرد .