الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
293
تفسير مجمع البيان (فارسى)
بيان آيه 139 قرائت « ان يكن ميتة » : ابن كثير فعل را به ياء « ميتة » را به رفع و ابو جعفر فعل را بتاء خوانده است . ابو بكر از عاصم فعل را به تاء « ميتة » را منصوب خوانده است . ديگران فعل را بياء و « ميتة » را به نصب . وجه قرائت اخير بازگشت ضمير به « ما فى بطون » است . وجه قرائت ابن كثير اين است كه « يكن » تامّه و « ميتة » مؤنث غير حقيقى است و به همين جهت قرائت ابو جعفر هم صحيح است . وجه قرائت ابو بكر هم اين است كه مقصود از « ما فى بطون هذه الانعام » انعام و مؤنث است . خالصة : اين كلمه به همين صورت قرائت مشهور است و بنا بر اين خبر براى « ما » است . « تاء » آن براى مبالغه است . يا اينكه مصدرى است شبيه « عافية و عاقبة » در قرائت غير مشهور « خالص » آمده كه باز هم خبر است . همچنين در قرائت غير مشهور بدون تاء و با تاء به نصب هم آمده كه ممكن است حال باشد از ضميرى كه در صلهء « ما » است يا از خود « ما » . مقصود اكنون خداوند به نقل يكى ديگر از گفتههاى آنها پرداخته ، مىفرمايد : وَ قالُوا ما فِي بُطُونِ هذِهِ الْأَنْعامِ خالِصَةٌ لِذُكُورِنا وَ مُحَرَّمٌ عَلى أَزْواجِنا : كافران كه قبلا دربارهء آنها بحث شد ، مىگفتند : آنچه در شكم اين چارپايان - كه گوشت و سوارى بر آنها حرام شده - مىباشد ، بطور خالص ، متعلق بمردان ماست و بر زنان ما حرام است . ابن عباس و شعبى و قتاده گويند : مقصود شير شترانى است كه گوششان را شكافته يا آنها را پس از زاييدن ده شكم آزاد كرده بودند . برخى گويند : منظور جنينهاست كه اگر زنده تولد مىشد ، بر زنان حرام بود و اگر مرده ، تولد مىشد ،