الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

289

تفسير مجمع البيان (فارسى)

گفته‌اند : سنت دختر كشى از اينجا پيدا شد كه نعمان بن منذر ، قومى از عرب را غارت و زنانشان را اسير كرد . در ميان اسيران دختر قيس بن عاصم بود . سپس صلح كردند . هر زنى بخانوادهء خود بازگشت ، جز دختر قيس كه ترجيح داد در ميان سپاه دشمن بماند . قيس سوگند ياد كرد كه هر چه دختر در خانه‌اش تولد شود ، زنده بگور كند . لِيُرْدُوهُمْ : اين لام براى عاقبت است . يعنى نتيجهء زينت قتل اولاد هلاك شدن مردم بود . نه اينكه آنها واقعاً قصد داشتند كه ايشان را هلاك كنند . اين معنى از ابو على جبائى است . برخى گفته‌اند : ممكن است در ميان آنها افراد معاندى هم بودند كه قصد هلاك ايشان را داشته‌اند . و بنا بر اين جانب آنها غلبه داده شده است . وَ لِيَلْبِسُوا عَلَيْهِمْ دِينَهُمْ : نتيجهء ديگر اينكه دين آنها را بر آنها مشتبه و ترديد ميكردند . وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ ما فَعَلُوهُ : اگر خدا ميخواست كه آنها را از اين كار منع كند يا آنها را مجبور به ترك كند ، ميكرد و جلو آنها را مىگرفت . لكن اين كار با تكليف كه امر اختيارى است ، سازگار نبود . فَذَرْهُمْ وَ ما يَفْتَرُونَ : آنها را با دروغ و افترايشان ترك كن و به حال خود گذار ، زيرا خدا آنها را كيفر مىدهد . اين جمله ، در نهايت تهديد است . اين آيه دلالت دارد بر اينكه تزيين قتل و خود قتل ، كار خود آنها بود و در نسبت آن به خدا دروغگو بودند .