است . ابو جهل پيامبر را مىآزرد اين مطلب به گوش حمزه كه هنوز مسلمان نشده بود ، رسيد ، با خشم و غضب ، در حالى كه كمانى بدست داشت نزد ابو جهل آمد و كمان را بر سرش زد . سپس ايمان آورد . اين قول از ابن عباس است . عكرمه گويد : اين آيه درباره عمار - وقتى كه ايمان آورد - و ابو جهل نازل شده است . از امام باقر ع نيز روايت شده است . ضحاك گويد : دربارهء عمر بن الخطاب نازل شده است . برخى گويند : اين آيه ، عام است و شامل هر مؤمن و كافرى مىشود . اين قول از حسن و جماعتى است و بهتر است ، زيرا فايدهء آن بيشتر و اقوال ديگر را هم جامع است . مقصود اكنون خداوند دربارهء دو فرقهء مؤمن و مشرك ، مىفرمايد : أَ وَ مَنْ كانَ مَيْتاً فَأَحْيَيْناهُ وَ جَعَلْنا لَهُ نُوراً يَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِ كَمَنْ مَثَلُهُ فِي الظُّلُماتِ لَيْسَ بِخارِجٍ مِنْها : در اين آيه ، خداوند كفر را تشبيه به مرگ و ايمان را تشبيه به حيات كرده است ، اين مطلب از ابن عباس و حسن و مجاهد است . برخى گفته‌اند : منظور اين است كه او نطفهء بيجان بوده كه خداوند به او حيات بخشيده است . مقصود از نورى كه در اين آيه ، فرا راه هدايت يافتگان زنده دل معرفى شده است ، برخى گفته‌اند : علم و حكمت است . علت اينست كه علم و حكمت را نور و جهل را ظلمت مىداند ، اين است كه علم انسان را بسوى رشد و كمال رهنمون مىشود ، همانطورى كه نور در راه‌ها انسان را راهنماست . مجاهد گويد : مقصود از اين نور قرآن است . ابن عباس گويد : ايمان است . بهر صورت مىفرمايد : آيا آن مرده‌اى كه ما حياتش بخشيده و برايش نورى قرار داده‌ايم كه با آن در ميان مردم راه مىرود ، همانند كسى است كه مثلش مانند مثل كسى است كه گرفتار ظلمات گشته ، از آن خارج نيست ؟ مقصود از كسى كه شبيه سرگردان در تاريكيهاست ، كافر است كه گرفتار ظلمت كفر مىباشد . برخى گويند : يعنى كسى كه دچار ظلمات كفر است . اما اينكه اين مطلب را بلفظ مثل بيان كرده ، براى