بيان آيه 111 قرائت قبلا : ابن كثير و ابو عمرو و يعقوب در اينجا به دو ضمه و در كهف بكسر قاف و فتح باء خوانده‌اند . ابو جعفر در اينجا بكسر قاف و در سورهء كهف بضم قاف خوانده است . نافع و ابن عامر در هر دو سوره بكسر قاف خوانده‌اند . كوفيان در هر دو سوره بضم قاف خوانده‌اند . به نظر ابو زيد هر دو قرائت داراى يك معنى هستند . زيرا ممكن است جمع قبيل به معناى كفيل يا صنف و ممكن است به معناى روبرو بودن باشد . لغت حشر : راندن جمعى بسويى مقصود در اين آيه ، دربارهء سركشى و ستيزه‌گرى و كفر آنها مىفرمايد : وَ لَوْ أَنَّنا نَزَّلْنا إِلَيْهِمُ الْمَلائِكَةَ وَ كَلَّمَهُمُ الْمَوْتى وَ حَشَرْنا عَلَيْهِمْ كُلَّ شَيْءٍ قُبُلًا ما كانُوا لِيُؤْمِنُوا : اگر فرشتگان را نازل كنيم كه آنها را به چشم بنگرند و برسالت پيامبر ما گواهى دهند و اگر مردگان را زنده كنيم تا به آنها دربارهء توحيد سخن گويند و برسالت جناب محمد ص گواهى دهند و اگر هر آيه‌اى يا هر چه كه ميخواهند نزد آنها جمع كنيم و روبروى آنها قرار دهيم ، باز هم ايمان نخواهند آورد . اين معنى از ابن عباس و قتاده است . مقصود اين است كه آنها بر اثر شدت عناد و ترك فرمانبرى و اعتقاد به حق ، كارشان بمرحله‌اى رسيده است كه حتى دربارهء مشاهدات خود - كه قابل ترديد نيستند شك مىكنند . چنان كه مىفرمايد : « وَ إِنْ يَرَوْا كِسْفاً مِنَ السَّماءِ ساقِطاً يَقُولُوا سَحابٌ مَرْكُومٌ » ( طور 44 ) يعنى اگر قطعه‌هايى از آسمان را در حال سقوط بنگرند ، گويند : ابرى متراكم است ! مجاهد گويد : « قبل » يعنى دسته دسته . اين معنى در صورتى است