الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

225

تفسير مجمع البيان (فارسى)

بيان آيه 109 - 110 قرائت انها : ابن كثير و بصريان و ابو بكر از عاصم و نصير از كسايى و خلف به كسر همزه و ديگران بفتح همزه قرائت كرده‌اند . ابو على گويد : « ما » كلمه استفهام و فاعل « يشعر » ضميرى است كه به « ما » برميگردد . كسانى كه « انها » را به كسر خوانده‌اند بنا بر استيناف است و كسانى كه بفتح خوانده‌اند بنا بر اين است كه « يشعركم » به معناى « يدريكم » باشد كه هم به حرف جر متعدى مىشود و هم بدون جر . در صورت دوم « انها » محلا منصوب و در صورت اول يا محلا مجرور يا منصوب است . در هر صورت ، طبق اين قرائت ، آيه را دو جور مىتوان معنى كرد : 1 - « ان » به معناى « لعل » است . چنان كه شاعر گويد : أ عاذل ما يدريك ان منيتى * الى ساعة فى اليوم او فى صحى الغد يعنى : آيا آنچه كه ترا فهمانيده است ، سرزنش كنم ؟ شايد مرگ من همين امروز فرا رسد يا بامداد فردا . بنا بر اين ، يعنى چه چيز شما را مىفهماند ؟ شايد وقتى بيايد ايمان نياورند . چنان كه مىبينيم در قرآن كريم « لعل » بعد از علم آمده است . مثل : « وَ ما يُدْرِيكَ لَعَلَّهُ يَزَّكَّى » ( عبس 3 ) 2 - اينكه « لا » زايد باشد . يعنى : چه شما را مىفهماند كه وقتى بيايد ، ايمان مىآورند ؟ در شعر زير ممكن است « لا » را زايد و غير زايد دانست ابى جوده لا البخل و استعجلت به * نعم من فتى لا يمنع الجوع قاتله يعنى : او جوانمردى است كه از بخل امتناع مىكند و بيدرنگ پاسخ مثبت مىدهد و قاتل خود را محروم نميكند . در اين شعر اگر « البخل » را نصب بخوانيم