الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

199

تفسير مجمع البيان (فارسى)

خداوند ستارگان را براى منافع مهم و بىشمارى آفريده است . اگر كسى دربارهء ستارگان كوچك و بزرگ و اختلاف محل و مدار و اتصالات و حركات آنها و فوايد خورشيد و ماه و تأثير آنها در رشد و پرورش حيوانات و گياهان ، دقت كند ، صحت اين مدعى برايش ثابت مىشود . اگر آنها فقط براى راهنمايى انسان آفريده شده بودند ، معنى نداشت كه برخى كوچكتر و برخى بزرگتر باشند و مدارات آنها با هم مختلف باشد : در تفسير على بن ابراهيم است كه منظور از نجوم ، آل محمد ص است . قَدْ فَصَّلْنَا الْآياتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ : ما دلايل و آيات خود را براى مردمى كه از راه انديشه ، علم پيدا كنند ، بيان كرده‌ايم . وَ هُوَ الَّذِي أَنْشَأَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ : خداوند شما را از حضرت آدم آفريده است ، زيرا همهء ما از آدم آفريده شده‌ايم و مادر ما حوّا نيز از پهلوى آدم آفريده شده است . اين خود يكى از منت‌هاى خدا بر انسان است ، زيرا هر گاه همهء انسانها فرزند يك پدر باشند ، زمينهء تعاون و دوستى و الفت ، براى آنها مساعدتر است . فَمُسْتَقَرٌّ وَ مُسْتَوْدَعٌ : شما جايگاهى در رحم و منزلى در قبر داريد تا وقتى كه بر انگيخته شويد . اين معنى از عبد اللَّه بن مسعود است . سعيد بن جبير و عكرمه گويند : يعنى شما را قرارگاهى در رحم مادران و پناهگاهى در پشت پدران است . مجاهد گويد : يعنى شما را قرارگاهى در روى زمين و جايگاهى در آخرت نزد خداوند است . ابو العاليه گويد : يعنى قرارگاهى در زندگى اين جهان و جايگاهى پس از مرگ و پس از حشر داريد . حسن گويد : يعنى جايگاهى در قبر و منزلى در دنيا داريد . مىگفت : يا بن آدم ، تو در ميان خانوادهء خودت وديعه هستى و نزديك است كه به جايگاه خود رفته ، به رفيقت ملحق شوى . سپس شعر لبيد را مىخواند : و ما المال و الاهلون الا وديعة * و لا بد يوما ان ترد الودايع يعنى : مال و خانواده ، در دست انسان وديعه‌اى هستند كه بايد روزى باز گردانده شوند . در همين معنى سليمان بن زيد عدوى گفته است :