است كه ارشاد به ثواب ، مناسب اين آيه و مخصوص آنهاست . نه دلالتى كه مؤمن و كافر در آن شريك و سهيمند . وَ لَوْ أَشْرَكُوا لَحَبِطَ عَنْهُمْ ما كانُوا يَعْمَلُونَ : اين جمله نيز مؤيد اين است كه هدايت در اين آيه ، به معناى رسانيدن به مقصد يعنى پاداش است . يعنى : آنها اگر مشرك شده بودند : اعمال آنها باطل مىشد ، زيرا در راهى اعمال خود را انجام ميدادند كه مستوجب پاداش خداوند نمىشدند . از اين آيه بر نميآيد كه بر اثر شرك ، پاداشى كه نسبت به اعمال گذشتهء خود مستحق بودند ، از بين مىرود . وانگهى اين مطلب مسلّم است كه مشرك هيچگونه پاداشى ندارد . اينموضوع اجماعى امت است . أُولئِكَ الَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ وَ الْحُكْمَ وَ النُّبُوَّةَ : اين پيامبران - كه قبلا نام آنها ذكر شد - كسانى هستند كه بر آنها كتاب نازل كرديم و آنها را سمت داورى و حكومت در ميان مردم و پيامبرى بخشيديم . فَإِنْ يَكْفُرْ بِها هؤُلاءِ فَقَدْ وَكَّلْنا بِها قَوْماً لَيْسُوا بِها بِكافِرِينَ : اگر اين كافران كه منكر نبوت پيامبر عاليقدر اسلام هستند به كتاب آسمانى و حكم و نبوت ، كفر بورزند ، كسانى را بمراعات مسالهء نبوت و تعظيم آن و پيرى از راهنمايى انبياء ، موكل ساخته‌ايم كه به آن كفر نمىورزند . اينها چه كسانى هستند ؟ برخى گويند : مقصود پيامبران گذشته است كه پيش از بعثت پيامبر اسلام به او ايمان آورده بودند . عقيدهء حسن و زجاج و طبرى و جبائى همين است . ابو رجاء عطاردى گويد : منظور فرشتگان است . برخى گويند : منظور كسانى است كه به پيامبر اسلام ايمان آورده‌اند . ضحاك و فراء مىگويند : منظور اين است كه اگر قريش به قرآن و نبوت محمد ص ايمان نياوردند ، مردم مدينه ايمان ميآوردند . بهر صورت آنهايى كه در برابر قرآن و نبوت پيامبر اسلام ، تسليم ميشوند ، در اين آيه خداوند به آنها شرافت مىبخشد و مىگويد : آنها را موكل ساخته‌ايم كه نبوت پيامبر را بپذيرند و پاسدارى كنند . برخى گويند : منظور اين است كه ما آنها را