الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

152

تفسير مجمع البيان (فارسى)

و زمين نفوذ كامل دارد ، به او نشان مىدهيم ، زيرا دليلى است بسيار روشن بر يكتايى خداوند متعال . ابن عباس و قتاده گويند : يعنى همانطورى كه آثار قدرت خود را در خلقت خورشيد و ستارگان و ماه و زمين و درياها و بادها و . . . به تو نشان داده‌ايم ، به ابراهيم هم نشان داديم . مجاهد گويد : مقصود از ملكوت ، آيات قدرت حق در آسمانها و زمين است . وى احتمال ديگرى هم داده و آن اين است كه « ملكوت » كلمهء نبطى و به معناى « ملك » باشد . ابو على جبايى گويد : ملكوت آسمانها و زمين ، حوادثى است كه دلالت دارند بر اينكه خداوند مالك آنها و مالك همهء چيزهاى ديگرى است ، بنا بر اين كلمهء « ملكوت » مجازاً به معناى هر چيزى مملوكى كه در آسمانها و زمين است به كار رفته . امام باقر ع فرمود : خداوند از روى زمين‌ها و آسمانها پرده را از برابر ديدگان ابراهيم خليل ع برداشت تا هر چه در زمينها و زير آنها بود و آسمانها و فرشتگان و حملهء عرش را ديد . ابو بصير از امام صادق ع روايت كرده است كه : هنگامى كه ابراهيم ملكوت آسمانها و زمين را مىديد ، مردى ديد كه در حال زناست . دربارهء او نفرين كرد و مرد . مرد ديگرى نيز در همين حال ديد و در حق او نفرين كرد و او را كشت . سه نفر ديگر نيز در حال زنا ديد . آنها را نفرين كرد . خداوند خطاب كرد : اى ابراهيم ، دعاى تو مستجاب است . در حق بندگان من نفرين مكن ! اگر ميخواستم آنها را بدعاى تو هلاك كنم ، آنها را خلق نميكردم . من مردم را بر سه دسته آفريده‌ام : دسته‌اى مرا بيكتايى مىپرستند و پاداش خود را مىگيرند . دسته‌اى جز مرا مىپرستند و من آنها را رها نمىكنم . دسته‌اى جز مرا مىپرستند ، اما از آنها فرزندانى بوجود مىآورم كه مرا مىپرستند . وَ لِيَكُونَ مِنَ الْمُوقِنِينَ : اينها را بدينجهت به ابراهيم نمايانديم تا يقين كند كه خداوند آفريدگار و مالك آنهاست .