الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
141
تفسير مجمع البيان (فارسى)
تا كسى بر اثر كردار ناپسند در معرض هلاكت و بدبختى قرار نگيرد و گرفتار جهنم و كيفر خداوند نشود . لَيْسَ لَها مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيٌّ وَ لا شَفِيعٌ : و كارش بمرحلهاى برسد كه جز خداوند يار و ياور و فرياد رسى نداشته باشد . وَ إِنْ تَعْدِلْ كُلَّ عَدْلٍ لا يُؤْخَذْ مِنْها : در روز قيامت اگر هر چه فدا كند و هر وسيلهاى كه دارد بر انگيزد از او قبول نميشود ، زيرا آن روز ، روز پذيرش توبه نيست . توبه فقط در دنيا قبول مىشود . أُولئِكَ الَّذِينَ أُبْسِلُوا بِما كَسَبُوا : اينها بر اثر كردار زشت خود در معرض هلاكت قرار گرفتهاند و راه نجاتى ندارند . لَهُمْ شَرابٌ مِنْ حَمِيمٍ وَ عَذابٌ أَلِيمٌ بِما كانُوا يَكْفُرُونَ : بر اثر اينكه كافر شدهاند ، براى آنهاست آب جوش و عذاب دردناك . دربارهء اينكه آيا اين آيه منسوخ است يا نه ، اختلاف است ؟ قتاده گويد : به « آية السيف » « 1 » نسخ شده است . برخى گفتهاند : منسوخ نيست ، بلكه تهديد است . در هر صورت ، اين آيه تهديد شديدى است نسبت به كسانى كه كارشان استهزا به قرآن كريم است . تا كسى تابع راه و رسم آنها نشود . فراء گويد : هر امتى داراى عيدى است كه در آن روز به لهو و لعب مىگذراند . بجز امت محمد كه عيدى جز نماز و دعا و عبادت ندارد .
--> ( 1 ) - ممكن است منظور از « آية السيف » اين آيه باشد : « فَقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لا تُكَلَّفُ إِلَّا نَفْسَكَ » ( سورهء نساء 84 : در راه خدا جهاد كن كه جز بر نفس خود مكلف نيستى ) در روايت آمده است كه خداوند بر پيامبر خود شمشيرى نازل كرد كه داراى غلاف نبود و به او گفته شد : « فَقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لا تُكَلَّفُ إِلَّا نَفْسَكَ » ( سفينة البحار 1 ر 679 ماده سيف ) ممكن است منظور آيهء 5 سورهء توبه « فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ » باشد ( الميزان 7 ر 157