الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
8
تفسير مجمع البيان (فارسى)
بيان آيهء 31 لغت بحث : جستجوى چيزى در خاك . اين كلمه بعدا به معناى مطلق جستجو به كار رفته است . سوئة : ناپسندى گفته مىشود : « ساءه يسوئه سوءاً » ويل . سيبويه گويد اين كلمه در موقع هلاكت ، گفته مىشود ، واى عجز ، ناتوانى اعراب يا وَيْلَتى . زجاج گويد در غير از قرآن بر اين كلمه وقف كنيم و گوئيم . « يا ويلتاه » « ياء » از حروف نداست ، لكن منادى در اينجا از افراد انسان نيست مثل « يا حسرتاه » در حقيقت معناى اين گونه كلمات اين است كه گوينده ميخواهد حاضران را تنبيه سازد و بگويد كه وقت « واى » در « يا وَيْلَتى » و وقت حسرت در « يا حسرتا » و وقت تعجب ، در « يا عجبا » فرا رسيده است . حسن قرائت كرده است . « يا ويلتى » به اضافهء بياء متكلم . از هرى گويد معنى يكى است . مقصود فَبَعَثَ اللَّهُ غُراباً يَبْحَثُ فِي الْأَرْضِ لِيُرِيَهُ ، گويند . - هابيل اولين مردهء انسان بود ، قابيل نمىدانست چگونه او را پنهان و دفن كند . تا اينكه خداوند دو كلاغ ، كه يكى مرده و ديگرى زنده بود برانگيخت و بقولى هر دو زنده بودند و يكى ديگرى را كشت ، آن گاه زمين را گود كرد و بخاكش سپرد . قابيل نيز اين درس را از كلاغ بياموخت اين مطلب از ابن عباس و ابن مسعود و