الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
78
تفسير مجمع البيان (فارسى)
كفر باز گردد ، هرگز ضررى بدين خدا نمىزند : زيرا خداوند دين خود را بىيار و ياور نخواهد گذاشت . فَسَوْفَ يَأْتِي اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ : به زودى خداوند قومى مىآورد كه خدا آنها را دوست دارد و آنها نيز خدا را . أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكافِرِينَ : قومى كه بر مؤمنان رحم آورند و نسبت بكافران سختگير باشند . « اذلهء » از « ذلّ » به معناى نرمى است نه از « ذُلّ » به معناى خوارى . ابن عباس گويد : اينها مردمى هستند كه براى اهل ايمان مانند پسر نسبت به پدر و بنده نسبت بمولى و براى اهل كفر ، مانند درندگان نسبت به شكار خود هستند . يُجاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ : براى اعلاى دين و عزت بخشيدن آن ، جهاد مىكنند وَ لا يَخافُونَ لَوْمَةَ لائِمٍ : در جهاد و طاعات خود از سرزنش كسى نمىترسند . در اينست كه اينها چه كسانى هستند ، اختلاف است . برخى گويند : مقصود ابو بكر و سپاهيان اوست كه بعد از پيامبر با آنهايى كه مرتد شده بودند ، جهاد كردند . اين قول از حسن ، قتاده و ضحاك است . سدى گويد : مقصود انصار است . مجاهد گويد : مقصود اهل يمن است . پيامبر فرموده : اهل يمن كه دلهايى نرمتر و رقيقتر دارند بسوى شما آمدند . ايمان و حكمت از يمن است . عياض بن غنم اشعرى مىگويد : هنگامى كه اين آيه نازل شد ، پيامبر به ابو موسى اشعرى اشاره كرد و فرمود : آنان قوم اين مرد هستند . برخى گفتهاند : مقصود ايرانيان است . در روايت است كه پيامبر گرامى اسلام را از اين آيه ، سؤال كردند . او دست خود را بر دوش سلمان زد و فرمود مقصود ، اين مرد و هموطنان اوست . عمار و حذيفه و ابن عباس گويند مقصود على ع و اصحاب اوست كه پس از پيامبر با بيعت شكنان جنگ جمل و ستمكاران جنگ صفين و خوارج نهروان جنگيدند از امام باقر و امام صادق ع نيز چنين روايت شده است مؤيد اينكه مقصود على ع است ، اين است كه پيامبر على را به همان صفتى وصف ميكرد كه در اين آيه ، آمده است . هنگامى كه او را براى فتح خيبر مأمور كرد ، فرمود