الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

74

تفسير مجمع البيان (فارسى)

بگشايد . جبايى گويد : يعنى بلاد اهل شرك را فتح مىكند . قتاده گويد : مقصود داورى و فيصله است . جامع همهء اين اقوال ، قول ابن عباس است . وى گويد : يعنى ارادهء خداوند متعال اين است كه محمد ص را بر جميع خلق پيروزى بخشد . أَوْ أَمْرٍ مِنْ عِنْدِهِ : سدى گويد : يا امرى از جانب حق برسد كه در آن عزت مؤمنان و ذلت اهل شرك و ظهور اسلام باشد . حسن و زجاج گويند : اين امر ، آشكار ساختن نفاق منافقان و امر بجنگ آنان است . جبايى گويد : اين امر ، در مرتبه‌اى پايين‌تر از مرتبهء فتح بلاد شرك يا مرگ اين منافق است . مقاتل گويد : كشتن مردان و اسير كردن زنان و كودكان بنى قريظه و اخراج بنى النضير است . قول ابن عباس نيز همين است كه مىگويد : منظور از امر ، ارادهء هلاك آنان است . ممكن است منظور هلاك يهوديان و منافقان هر دو باشد . فَيُصْبِحُوا عَلى ما أَسَرُّوا فِي أَنْفُسِهِمْ نادِمِينَ : تا اهل نفاق از كردار خود و دوستى يهود و رسانيدن اخبار به ايشان ، نادم گردند . اين معنى از ابن عباس و قتاده است . مقصود اين است كه هر گاه خداوند ، اسباب فتح و پيروزى مسلمانان را فراهم كرد ، آنها از كفر و نفاق خود پشيمان مىگردند . وَ يَقُولُ الَّذِينَ آمَنُوا : مردم مؤمن در حالى كه از جرات و جسارت منافقان نسبت به خداوند و اظهار ايمان دروغين ، دچار شگفتى شده‌اند ، خدا و رسولش را در ظاهر و باطن ، تصديق كرده ، گويند : أَ هؤُلاءِ الَّذِينَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ : « جهد » مصدر منصوب است . يعنى : « جهدوا جهد ايمانهم » عطا گويد : يعنى اينها منافقانى هستند كه سوگندهاى سخت و مؤكد ياد مىكردند و مىگفتند كه داراى ايمان هستند و مردم مؤمن را يارى مىكنند ؟ ! إِنَّهُمْ لَمَعَكُمْ : مقصود آنها از سوگند ، اين بود كه نشان دهند كه با شما و بكمك شما و از لحاظ ايمان مثل شما هستند .