الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
48
تفسير مجمع البيان (فارسى)
سؤال كردند و نور است كه بيان حقانيت پيامبر مىكند . يَحْكُمُ بِهَا النَّبِيُّونَ الَّذِينَ أَسْلَمُوا : تورات كتابى است كه پيامبران خدا كه به حكمش اذعان و اعتراف داشتند ، بر طبق آن حكم مىكردند . پيامبر ما نيز داخل در آنهاست . اين معنى از حسن ، قتاده ، عكرمه ، سدى و زهرى است . اكثر مفسران گويند : پيامبر اسلام نيز مقصود است ، زيرا حكم كرد كه بايد زناكار را سنگسار كرد . اين آيه ، دلالت ندارد بر اينكه : پيامبر ، تابع شريعت موسى است ، زيرا خداوند ، سنگسار را بوسيلهء وحى ، واجب گردانيد و پيامبر اين مطلب را از وحى الهى آموخت نه از كتاب تورات ، بنا بر اين حكم سنگسار ، يكى از احكام اسلام است ، اگر چه با تورات هم موافق است . از اين راه ، خداوند يهود را به صحت نبوت پيامبر اسلام آگاه گردانيد ، زيرا بدون قرائت تورات و بدون سؤال از علماى يهود ، اين مطلب كه بر آنها غامض شده بود و بسيارى از آنها به اشتباه افتاده بودند ، براى ايشان بيان كرد و اين از دلائل صدق آن بزرگوار است . ابن عباس گويد : منظور از انبياء پيامبرانى است كه بعد از موسى آمدهاند . آنان هزاران نفر بودهاند كه خداوند آنها را براى ترويج تورات و تعيين حدود و بيان حلال و حرام آن ، مامور كرده است ، بنا بر اين معناى آيه اين است كه پيامبرانى كه از عصر موسى تا عصر عيسى مىآمدند ، بر طبق تورات حكم ميكردند . علت اينكه انبيا را مسلمان خوانده ، اين است كه : اسلام دين خداست ، بنا بر اين هر پيامبرى مسلمان است ، اما هر مسلمانى پيامبر نيست . لِلَّذِينَ هادُوا : ابن عباس گويد : يعنى كسانى كه از كفر توبه كردند . برخى گويند : يعنى يهود . منظور اين است كه پيامبران براى توبه كاران يا يهوديان به تورات حكم مىكردند . زجاج گويد : ممكن است در كلام تقديم و تاخيرى باشد . يعنى : - انا انزلنا التوراة فيها هدى و نور للذين هادوا يحكم بها النبيون : تورات را كه در آن هدايت و نور است براى يهوديان فرستاديم و پيامبران بر طبق آن حكم مىكردند . وَ الرَّبَّانِيُّونَ وَ الْأَحْبارُ بِمَا اسْتُحْفِظُوا مِنْ كِتابِ اللَّهِ : ربانيون كسانى هستند كه مقام علمى آنها بالاست و بقولى كسانى كه بعلم خود عمل مىكنند .