الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
227
تفسير مجمع البيان (فارسى)
كهلا : عطف بر محل « فِي الْمَهْدِ » كه جملهء ظرفيه و حال است از ضمير « تكلم » مقصود خداوند ، در آيهء پيش به وصف قيامت و جمع پيامبران پرداخت ، اكنون به وصف مسيح و گفتگوهاى خود با او پرداخته ، مىفرمايد : إِذْ قالَ اللَّهُ : مقصود ، هنگامهء قيامت است . فعل ماضى را بجاى مستقبل ، به كار برده ، تا نشان دهد كه وقوع قيامت ، نزديك و حتمى است ، زيرا چيزى كه آمدن آن حتمى است ، گويى آمده است . يا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ : عيسى را پسر مريم مىخواند تا به مسيحيان بفهماند كه كسى كه داراى مادر است ، نمىتواند خدا باشد . اذْكُرْ نِعْمَتِي عَلَيْكَ وَ عَلى والِدَتِكَ : اى عيسى ، ياد كن از نعمتهاى من نسبت به تو و مادرت و سپاسگزارى كن . كلمهء « نعمت » مفرد است . لكن مقصود جمع است . مثل « وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لا تُحْصُوها » ( ابراهيم 34 : اگر نعمتهاى خدا را بشماريد ، احصا نكنيد ) بطور كلى مصدر مضاف ، صلاحيت دارد كه به معناى جنس باشد . إِذْ أَيَّدْتُكَ بِرُوحِ الْقُدُسِ : مقصود از « بِرُوحِ الْقُدُسِ » جبرئيل است . تفسير آن در سورهء بقره ، ذيل آيهء : « وَ أَيَّدْناهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ » ( 87 ) آوردهايم . تُكَلِّمُ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَ كَهْلًا : هنگامى كه ترا به جبرئيل تاييد كرديم ، در حالى كه در گهواره و در دورهء كهولت ، با مردم سخن مىگفتى . حسن گويد : گهوارهء ( مهد ) عيسى دامان مادرش بود . وَ إِذْ عَلَّمْتُكَ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ : برخى گفتهاند : يعنى ترا خط نوشتن و علم و شريعت ، آموختيم و بقولى ، يعنى كتابهاى آسمانى و علم و حكمت ، به تو آموختيم . بنا بر اين « الكتاب » كلمهء عامى است كه شامل همهء كتب ، مىشود . سپس اين مطلب را به ذكر تورات و انجيل تفصيل داده است . وَ التَّوْراةَ وَ الْإِنْجِيلَ وَ إِذْ تَخْلُقُ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ بِإِذْنِي : و به ياد آور هنگامى كه خاك را به شكل مرغ در مىآوردى و اين كار را باذن من انجام مىدادى .