بيان آيهء 109 اعراب يوم : منصوب است به فعل ( اتقوا ) . يعنى « و اتقوا يوما . . . » اين آيه متصل است به « وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اسْمَعُوا » زجاج گويد : نصب آن به « لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقِينَ » است . برخى گفته‌اند : نصب آن به فعل محذوف است . يعنى « احذروا » . مقصود يَوْمَ يَجْمَعُ اللَّهُ الرُّسُلَ : اين آيه ، نظير ( وَ اتَّقُوا يَوْماً تُرْجَعُونَ فِيهِ إِلَى اللَّهِ ) است ( بقره 281 : بترسيد از روزى كه بسوى خدا بازگشت ميكنيد ) بنا بر اين « يوم » مفعول به است و ظرف نيست ، زيرا مقصود اين نيست كه در روزى كه خداوند پيامبران را جمع مىكند ، تقوى پيشه كنند . بلكه مقصود اين است : بترسيد از كيفر روزى كه خداوند پيامبران را جمع خواهد كرد ، زيرا از روز هم ، ترسيدن معنى ندارد ، بلكه از عقاب روز قيامت بايد ترسيد . پس مضاف يعنى « كيفر » حذف شده و مضاف اليه ، يعنى « يوم » جانشين آن شده است . فَيَقُولُ ما ذا أُجِبْتُمْ : و به آنها مىگويند قوم شما جواب شما را چه دادند ؟ اين استفهام براى تقرير و منظور توبيخ منافقان است در وقتى كه در ميان جمعيت صحراى محشر ، رسوا مىشوند . قالُوا لا عِلْمَ لَنا : در اينباره اقوالى نقل كرده‌اند . 1 - عطا نقل از ابن عباس و حسن و مجاهد و سدى و كلبى گويند : روز قيامت ، چنان مخوف و هول انگيز است كه دلها را به طپش و اضطراب مىافكند ، تا آنجا كه هر كس هر چه مىدانسته ، فراموش خواهد كرد . پيامبران نيز از ترس روز قيامت ، چنان ناراحت ميشوند كه از جواب اين سؤال عاجز مانده ، گويند : ما را علمى نيست . اما