پرداختند . هر گاه مردى خودش يا ديگرى را بوسيلهء شاخه‌هاى درختان حرم . قلاده به گردن ميكرد ، ديگرى از خطر تعدى و تجاوز ، مصون بود . اين رسم را از آيين اسماعيل به ارث برده بودند و هم چنان باقى ماند تا ظهور اسلام كه جلو ظلم و تعدى گرفته شد . ابو بكر انبارى گويد : در اين آيه ، دو نظر است : 1 - خداوند بر مسلمانان منت مىگذارد كه كعبه را صلاح دين و دنياى ايشان و وسيله قوام زندگى آنان قرار داده است 2 - همچنين خبر مىدهد كه كعبه ، در دوران جاهليت ، چه موقعيتى داشته است . ذلِكَ لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ أَنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ . اعتراض اين جمله ، چه ارتباطى به جملهء « جَعَلَ اللَّهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرامَ قِياماً لِلنَّاسِ » دارد ؟ پاسخ 1 - خداوند در ماه حرام و سرزمين حرام ، آيات و شگفتيهايى قرار داده است كه نشان مىدهند كه هيچ چيز بر او پوشيده نيست ، زيرا حرم را منطقهء امنيت ، قرار داده است بطورى كه هر چيزى ميتواند در آن منزل گيرد . آنجا سرزمينى است كه آهوان با درندگان خو مىگيرند . مادامى كه در حرم هستند از طرف درندگان خطرى آنها را تهديد نميكند ، اما همين كه از آنجا خارج شدند ، تحت تعقيب قرار مىگيرند و فرار كرده ، بحرم باز مىگردند ، آنجا ديگر ترسى ندارند . پرندگان حرم ، در اين منطقه با انسان خو ميگيرند ، اما همين كه از حرم خارج شدند ، دچار وحشت شده ، فرار مىكنند . دربارهء حرم ، شگفتيهاى بسيارى شهرت دارد و ما در اول سورهء آل عمران ، قسمتى از آنها را ياد كرديم . 2 - خداوند مىدانست كه عرب ، كينه توز و جنگاور و در حوالى كعبه ، مسكن اوست . بهنگام آفرينش آسمانها و زمين ، كعبه را محل امن قرار داد و احترام آن را