الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
180
تفسير مجمع البيان (فارسى)
مقصود اين است كه احرام خود را فراموش كرده باشد و از روى عمد حيوانى را بكشد ولى هر گاه با توجه باحرام ، چنين عملى را مرتكب شود ، كفاره ندارد ، زيرا گناه آن بزرگتر از اين است كه بوسيلهء كفارهء ، قابل جبران باشد . ابن عباس و عطا و زهرى گويند : مقصود اين است كه : با توجه به احرام ، مرتكب قتل حيوانى شود . عقيدهء اكثر فقها نيز همين است . البته اگر از روى خطا و فراموشى نيز حيوانى را بكشد ، بايد كفاره بدهد . عموم اهل تفسير و اهل علم ، بر همين عقيدهاند . از ائمهء ما ( ع ) نيز همين طور روايت شده است . زهرى گويد : قرآن كريم دربارهء شكار عمدى نازل شده بود ولى در مورد شكار خطا نيز سنت ، بر كفاره جارى شده است . فَجَزاءٌ مِثْلُ ما قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ : معناى اين جمله را در مبحث قرائت ، بيان كرديم . زجاج گويد : ممكن است معنى اينطور باشد : « جزاى اين كار ، مثل شكارى است كه به قتل رسانيده است » بنا بر اين « جزاء ، مبتدا و « مثل » خبر آن است . دربارهء اين « مثل » اختلاف است كه آيا منظور ، مثل از لحاظ قيمت است يا « مثل » از لحاظ خلقت . اكثر اهل علم ، بر آنند كه منظور ، مثل از لحاظ خلقت است . بنا بر اين ، در « شتر مرغ » شتر و در « خر وحشى » و مشابه آن ، گاو و در روباه و خرگوش ، گوسفند است . از اهل بيت ( ع ) نيز همين طور روايت شده است . عقيدهء ابن عباس ، حسن ، مجاهد ، سدى ، عطا ، ضحاك و . . . نيز همين است . ابراهيم نخعى گويد : شكار را بايد به قيمت عادله ، در آورد و با قيمت آن شتر يا گاو يا گوسفندى خريد . بنا بر اين منظور ، مثل از لحاظ قيمت است . لكن صحيح ، قول اول است . يَحْكُمُ بِهِ ذَوا عَدْلٍ مِنْكُمْ : ابن عباس گويد : يعنى دو نفر از افراد شايسته كه از كيش و آيين شما و فقيه و عادل ، هستند ، ملاحظه مىكنند كه كداميك از « گاو و گوسفند و شتر » به شكار شبيهترند ، آن گاه دربارهء آن حكم مىكنند . هَدْياً بالِغَ الْكَعْبَةِ : ابن عباس گويد : يعنى هر گاه به مكه رسيد ، حيوان را قربانى و گوشت آن را صدقه مىكند . اصحاب ما گويند : اگر براى عمره ، محرم بوده و شكار كرده است ، حيوان را در مقابل كعبه ، در مكه قربانى مىكند و اگر براى حج ، محرم