الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
167
تفسير مجمع البيان (فارسى)
در آيهء بعد ، اين مطلب را بيان مىكند كه منع از باده نوشى و قمار ، بخاطر صلاح و خير دنيا و آخرت مردم است . إِنَّما يُرِيدُ الشَّيْطانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ فِي الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ : ابن عباس گويد : منظور سعد بن ابى وقاص و مردى از انصار است كه با يكديگر عهد برادرى بسته بودند . مردى انصارى سعد را بمهمانى دعوت كرد و سفرهء طعام و شراب گستردند و چندان بخوردند كه مست شدند . در اين وقت ، بر يكديگر فخر فروشى كردند و كار بجنگ و زد و خورد كشيد . مرد انصارى قطعه استخوانى برداشت و چنان بر بينى سعد كوبيد ، كه بينيش را درهم شكست . خداوند متعال . اين آيه را دربارهء آنان نازل كرد . يعنى : شيطان مىخواهد شما را اغوا كند و به شراب خوردن وا دارد تا عنان عقل را از كف شما بگيرد و بكارهايى وا دارد كه در حال عادى انجام نمىدهيد . قتاده گويد : افراد بر سر مال و همسر خود قمار مىكردند ، سرانجام افراد مال و همسر باخته ، در پس زانوى غم مىنشستند و نقشه مىكشيدند كه انتقام خود را از رقباى خود بگيرند . بدينترتيب ، قمار بازى نتيجهاى جز كينه و عداوت ندارد . وَ يَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ : شيطان مىخواهد از اين راه شما را از ياد خداوند باز دارد تا شكر نعمتهاى او را بجاى نياوريد . وَ عَنِ الصَّلاةِ : و شما را از نماز كه پايهء محكم دين است ، غافل گرداند . فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ : جملهء سؤالى و معناى آن امر است . يعنى خدا را اطاعت كنيد و نهى او را زير پا نگذاريد . بديهى است كه خداوند از اين افعال منع و مذمت كرد . هر گاه زشتى عملى ثابت باشد سپس از مخاطب سؤال كنند كه : « آيا ترك خواهى كرد ؟ » وظيفهء او اقرار به ترك است . گويى به او گفته مىشود : - آيا بعد از آنكه زشتى اين كارها ثابت شد ، باز هم آنها را انجام مىدهى ؟ ! اين جمله براى منع از انجام كارى ، رساتر است . يعنى : نهى را اطاعت كنيد و شراب ننوشيد .