الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
132
تفسير مجمع البيان (فارسى)
به اهل كتاب برمىگردد . اين آيه دلالت دارد بر اينكه : هر كس بگويد خداوند يكى از سه عنصر است ، كافر خواهد بود و كسانى كه مىگويند : كفر انكار قلبى است ، معتقدند كه افعال ظاهرى ، نظير همين گفتار و سجده كردن براى بتها ، نمايشگر آن اعتقاد قلبى هستند . بنا بر اين از آيه ، استفاده نميشود كه خود افعال ظاهرى كه بوسيلهء اعضاى بدنى انجام مىگيرند ، كفر هستند . أَ فَلا يَتُوبُونَ إِلَى اللَّهِ : فراء گويد : اين جمله ، امر است به لفظ استفهام . يعنى : بدرگاه خدا توبه كنيد . مثل : « فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ » ( همين سوره 91 : شما بايد قبول نهى كنيد ) علت اينكه حرف « الى » آمده ، اين است كه : توبه ، بازگشت بسوى طاعت خداوند و تائب بمنزلهء كسى است كه از خدا دور گشته ، سپس بسوى او بازگشت مىكند . وَ يَسْتَغْفِرُونَهُ : فرق ميان توبه و استغفار اين است كه : استغفار ، طلب آمرزش است بوسيلهء دعا ، توبه يا . . . ولى توبه پشيمانى از معصيت و تصميم بر عدم تكرار آن است . بديهى است كه با تكرار كار زشت ، استغفار بىفايده است . وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ : خداوند گناهان را مىآمرزد و به بندگان خود رحم مىكند . اين آيه ، تشويق مىكند به توبه و استغفار .