زنا و . . . است و ممكن است به نكاحى كه از جاهليت ، انجام مىگرفت ، برگردد ، يعنى كارى كه مردم جاهليت مىكردند ، زنا و موجب خشم پروردگار بود و پيامبران پيشين حرمت آن را به شما ابلاغ كرده بودند و شما از حرمت آن با خبر بوديد . البته معناى اول قوىتر است و جبايى نيز همين را اختيار كرده و گفته است : سلامت از آنچه گذشته اين است كه توبه كنند و از زن پدر خود جدا گردند . بلخى مىگويد : هر نكاح محرمى زنا نيست ، زيرا زنا فعل مخصوصى است كه از يك طريقه و سنت معينى پيروى نمىكند و تابع آداب و سنن زندگى انسانهاست ، لذا بمردم مشركى كه در جاهليت ، به دنيا آمده‌اند ، زنا زاده نمىگويند و همچنين فرزندان اهل ذمه ( يعنى اهل كتاب ) و كسانى كه با مسلمانان عهد و پيمانى دارند ، زنازاده نيستند چه آنها نيز در ميان خود عقد مخصوصى دارند كه بر طبق آن با يكديگر ازدواج مىكنند « 1 »

--> ( 1 ) - همانطورى كه مؤلف اشاره مىكند ، بايد توجه داشته باشيم كه تمام جوامع بشرى ، معتقدند كه آميزش زن و مرد ، بايد در چهار چوبهء مقررات مخصوصى محدود گردد تا جلو هرج و مرج و فساد و اختلاط انساب گرفته شود . بدون ترديد اديان آسمانى در ايجاد اين عقيده در ميان انسانها نقش بسيار مهمى ايفا كرده‌اند و نتيجهء آن با توجه به مسئوليت و وظايف به ترتيبى كه بر عهدهء خانواده است به خوبى روشن مىگردد . اطفالى كه از محيط انس و صميميت خانواده ، بواسطهء حرام زاده بودن يا جهاتى ديگر محرومند ، نه تنها روى سعادت را نمىبينند بلكه افرادى تبهكار نيز خواهند شد . علاوه بر اين براى خود زنان و مردان نيز محيط خانواده كانونى از صفا و صميميت و حرارت است كه مىتوانند در آنجا تمدد اعصاب كرده ، ناراحتيها و خستگيهاى روزانه را به كلى فراموش كنند و از ياد ببرند . اسلام بر اساس فوايد مهمى كه خانواده دارد ، به اين واحد كوچك اجتماعى بسيار اهميت مىدهد و در عين حال به مقررات و سنن جوامع بشرى احترام مىكند و خانواده‌هايى را كه به پيروى از سنن ديگرى بوجود آمده‌اند به رسميت مىشناسد و فرزندان آنها را هم حلال‌زاده مىداند ، چه آن نتايجى كه مورد نظر اسلام است ، يعنى تربيت اولاد و عدم اختلاط انساب و فوايد ديگر ، از آنها نيز بدست مىآيد . بديهى است كه بنا بر اين حساب ، هر جامعه‌اى پيرو هر سنتى كه باشد ، آميزشهايى كه در خارج از چهار چوبهء مقرراتش انجام گيرد ، زنا مىشمارد .