باشد زيرا اين جهل است كه انسان را به معصيت دعوت مىكند و معصيت را در نظر او آرايش مىدهد . ابن عباس و عطا و مجاهد و قتاده اين وجه را پذيرفته‌اند . امام صادق ( ع ) فرمود : هر گناهى كه انسان مرتكب شود ، اگر چه عالم باشد ، هنگامى كه معصيت پروردگار در دلش خطور مىكند ، جاهل است . خداوند از قول يوسف نقل كرده است كه : « هَلْ عَلِمْتُمْ ما فَعَلْتُمْ بِيُوسُفَ وَ أَخِيهِ إِذْ أَنْتُمْ جاهِلُونَ » ( سوره يوسف آيه 89 ) يعنى آيا دانستيد هنگامى كه جاهل بوديد با يوسف و برادرش چه كرديد . در اينجا به برادران يوسف بواسطهء اينكه خواستند معصيت خدا كنند ، نسبت جهل داده شده است . 2 - معناى جهالت اين است كه آنها بكنه كيفرى كه در عمل زشت است ، پى نبرده‌اند . اين وجه از فراء است . 3 - جبائى گويد : مقصود اين است كه آنها جاهلند كه عملشان گناه است ، از اين رو گناه را مرتكب مىشوند ولى دليلى اقامه مىكنند كه آن عمل را از صورت گناه خارج مىسازد يا از ميزان قبح آن مىكاهد . رمانى اين وجه را ضعيف شمرده است . زيرا با عقيدهء مفسران مخالف و مستلزم اين است كه اگر كسى با علم بگناه ، مرتكب گناه شود توبه‌اش قبول نشود چه جملهء : « إِنَّمَا التَّوْبَةُ . . . » مفيد اين است كه توبه اختصاص بآنهايى دارد كه در آيه بيان شده است . ابو العاليه و قتاده گويند : صحابه اجتماع كرده‌اند بر اينكه : هر گناهى كه انسان مرتكب شود از روى جهالت است . زجاج گويد : گناه ، جهالت است بواسطهء اينكه انسان لذت فانى را بر لذت جاودانى ترجيح مىدهد . بنا بر اين آنها در انتخابشان جاهلند . مقصود از اين كه به زودى توبه مىكنند ( ثُمَّ يَتُوبُونَ مِنْ قَرِيبٍ ) اين است كه پيش از مرگ توبه مىكنند چه ميان انسان و مرگ ، قرب است پس توبه وقتى قبول مىشود كه پيش از يقين بمرگ باشد . حسن و ضحاك و ابن عمر مىگويند : مقصود اين است كه پيش از مشاهدهء مرگ توبه كنند . سدى گويد : مقصود اين است كه در حال صحت و پيش از بيمارى و مرگ توبه كنند . از امير المؤمنين ( ع ) روايت شده است كه : پرسيدند اگر چند بار توبه كند و توبه را بشكند ، چطور ؟ فرمود : خدا او را