الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
6
تفسير مجمع البيان (فارسى)
در مورد كلمهء « الارحام » نصب آن بخاطر اين است كه عطف بر محل جار و مجرور يا عطف بر « اللَّه » است . جر آن بخاطر اين است كه عطف بر ضمير « له » باشد ، لكن از لحاظ قياس و استعمال ضعيف است . رفع آن بنا بر اين است كه مبتدا باشد و خبر آن محذوف . يعنى : « و الارحام و ما يجب ان تتقوه » لغت بث : نشر رقيب : مراقبى كه هيچ چيز از او پنهان نمىماند مقصود خداوند متعال ، اين سوره را با موعظه و امر به تقوى آغاز كرده است . يا أَيُّهَا النَّاسُ : خطاب به همهء افرادى است كه مكلف شده باشند . برخى گفتهاند : در كتب آسمانى بمردم خطاب شده است : « اى مستمندان . . . » ولى در قرآن كريم ، در سورههاى مكى ، خطاب مىكند : « اى مردم . . . » و در سورههاى مدنى گاهى خطاب مىكند : « اى مردمى كه ايمان آوردهايد . . . » و گاهى خطاب مىكند : اى مردم . . . اتَّقُوا رَبَّكُمُ : از معصيت يا مخالفت پروردگارتان بپرهيزيد و فرمانهاى او را زير پا نگذاريد . برخى گفتهاند : يعنى بپرهيزيد از اين كه حق خداوند را تضييع كنيد . ديگرى گويد : يعنى از عقاب خداوند بپرهيزيد ، گويى منظور خداوند متعال اين است كه : سزاوار است از كيفرهاى خدايى كه بزرگترين نعمتها را به شما داده و شما را بزيور خلقت آراسته است ، بپرهيزيد ، زيرا كسى كه از نعمتهاى خداوند برخوردار است ، به تقوى پيشه كردن ، اولى است . بعقيدهء برخى از مفسران ، خداوند مىخواهد كمال قدرت خود را بيان كند . يعنى كسى كه بر خلقت شما از نفس واحد قادر است ، بر عقاب شما قادرتر است ، بنا بر اين سزاوار است كه از مخالفت او خوددارى كرده ، از كيفر او بيمناك باشيد .