جمع است و اقل جمع سه تاست . اصحاب ما مىگويند : دو برادر يا سه خواهر و برادر يا چهار خواهر حاجب مادر قرار مىگيرند و سهم او را به يك ششم تنزل مىدهند ، به شرطى كه اينها با ميت از يك پدر و مادر يا لا اقل از يك پدر باشند . بنا بر اين مورد اختلاف ، اين است كه « اخوه » هر گاه دو برادر باشند حاجب ميشوند و بعقيدهء ابن عباس بايد سه نفر باشند . گفته‌اند : عرب بعدد دو نيز اطلاق جمع مىكند . سيبويه حكايت كرده است كه مىگويند « وضعا رحالهما » يعنى بارهاى خود را گذاشتند و منظور از « رحال » بيشتر از دو تا نيست . خداوند متعال ميفرمايد : « وَ كُنَّا لِحُكْمِهِمْ شاهِدِينَ » ( سوره انبياء آيه 78 ) يعنى ما گواه حكم ايشان بوديم و منظور از « ايشان » سليمان و داود است و ضمير جمع « هم » به دو نفر اطلاق شده است . قتاده مىگويد ، با اينكه « اخوه » خود ارثى نمىبرند از ارث مادر مانع ميشوند و به پدر كمك مىكنند ، زيرا وظيفهء پدر است كه مخارج آنها را تامين كند و هزينهء زناشويى آنها را بدهد نه مادر . از اينجا بر مىآيد كه قتاده معتقد است كه اخوهء مادرى حاجب مادر نميشوند و عقيدهء اصحاب ما نيز همين است زيرا پدر عهده‌دار تامين مخارج اخوهء مادرى ميت نيست . مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِي بِها أَوْ دَيْنٍ : چنان كه گفته‌ايم ، تقسيم تركه پس از پرداخت دين و اجراى وصيت ميت است ، در اين مطلب خلافى نيست كه اداى دين بر وصيت و ميراث مقدم است ، اگر چه دين همهء مال را فرا گيرد . برخى گفته‌اند : وصيت هم بر ميراث مقدم است و برخى گفته‌اند : « موصى له » ( يعنى كسى كه براى او وصيت شده است ) با ساير ورثه شركت مىكند - يك سوم مال براى او و دو سوم مال براى ورثه است . از امير المؤمنين ( ع ) روايت شده است كه شما در اين آيه وصيت را پيش از دين قرائت مىكنيد و پيامبر گرامى 6 دستور داد كه اداى دين پيش از وصيت باشد . علت اينكه در آيه « وصيت » بر « دين » مقدم شده ، اين است كه لفظ « او » ( يعنى يا ) براى يكى از دو چيز يا يكى از چند چيز است و دلالتى بر ترتيب ندارد . گويى چنين مىگويد : بعد از يكى از اين دو ، ارث را بايد تقسيم كرد . خواه دين و وصيت هر دو باشند و خواه