الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

306

تفسير مجمع البيان (فارسى)

( سوره نحل 87 يعنى در روز قيامت مردم تسليم فرمان خدايند ) . و قرائت « السلم » بكسر سين به معناى اسلام است يعنى با پذيرش اسلام ، دوست شما مىشود و با شما جنگ ندارد . بنا به روايتى كلمهء : « مؤمنا » بفتح ميم دوم قرائت شده و ابو القاسم بلخى روايت كرده است كه قرائت امام باقر ( ع ) اينطور بوده است و در اين صورت ، كلمه از امان خواهد بود . يعنى : « لا تقولوا لمن استسلم لكم لسنا نؤمنكم » به كسى كه در برابر شما از در مسالمت وارد مىشود ، مگوييد : ترا امان نمىدهيم . لغت عرض : همهء متاعهاى دنيوى ، عرضند . مىگويند : دنيا عرض حاضر است . همچنين به هر چيزى كه درنگ آن كم است ، مىگويند : عرض است . عرضى كه بقول متكلمان ، در برابر جوهر قرار مىگيرد ، نيز به همين معنى است ، زيرا مقصود اين است كه امور عرضى مثل خود اجسام كه جوهرند ، دوام و بقا ندارند . عرض ، به معناى بيمارى يا . . . كه عارض انسان شود ، نيز به كار رود . اعراب تبتعون : حال از واو « تقولوا » كذلك : در محل نصب و خبر « كنتم » شان نزول سدى گويد : اين آيه در بارهء اسامة بن زيد و ياران او كه به فرمان پيامبر به جنگى رفته بودند ، نازل شده است . اينان به مردى مسلمان كه گوسفندان خود را به طرف كوهى مىبرد برخورد كردند . وى ايشان را مخاطب ساخته بگفت : « السلام عليكم ، لا إله الا اللَّه محمد رسول اللَّه » لكن اسامه او را بكشت و گوسفندانش را با خود آوردند . ابن عباس و قتاده گويند : هنگامى كه اين آيه نازل شد ، اسامه سوگند ياد كرد كه هر كس را كه « لا إله الا اللَّه » بگويد ، نكشد و هنگامى كه از كمك على تخلف كرد ، همين موضوع را بهانه و عذر خود قرار داد ، اگر چه اين عذر ، از او قبول نمىشد زيرا اطاعت امام