الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
277
تفسير مجمع البيان (فارسى)
بيان آيهء 87 اعراب لَيَجْمَعَنَّكُمْ : لام قسم حديثا : تميز مثل « و من احسن من زيد فهماً » يعنى چه كسى از حيث فهم بهتر از زيد است . بنا بر اين جملهء بالا در لفظ استفهام و در معنى تقرير است . مقصود اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ : خداوند ، جز او كسى نيست . تفسير اين جمله گذشت لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ : شما را بعد از مرگ مبعوث مىكند و همه را به موقف حساب كه در آنجا ميان اهل طاعت و اهل معصيت ، داورى مىشود مىكشاند . زجاج گويد : يعنى شما را در مرگ و در قبرهايتان جمع مىكند . لا رَيْبَ فِيهِ : در اينباره شكى نيست . علت اينكه : روز قيامت گفته شده ، اين است كه مردم در اين روز از قبرهاى خود قيام مىكنند . چنان كه قرآن گويد : « يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ » ( سوره مطففين 6 يعنى روزى كه مردم براى پروردگار جهانيان قيام مىكنند ) وَ مَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ حَدِيثاً : چه كسى از حيث وعده و عدم خلف آن از خداوند راستگوتر است . برخى گفتهاند : يعنى هيچكس در خبرى كه مىدهد ، از خداوند راستگوتر نيست . نظم آيه چون در آيات پيش خداوند ، امر و نهى كرد ، در اينجا بيان مىكند ، كه او خدايى است كه غير او كسى سزاوار عبادت نيست . بنا بر اين وظيفهء شماست كه بر طبق امر او رفتار كنيد زيرا جزاى آن را به شما مىدهد . سپس وقت جزا را نيز تعيين مىكند . برخى گفتهاند : اتصال اين آيه به كلمهء « حسيب » ( محاسب ) در آيه پيش است . يعنى حسيب خدايى است كه شما را جمع مىكند و پاداش و كيفر مىدهد .