الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

249

تفسير مجمع البيان (فارسى)

است كه « وَ إِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَطَّيَّرُوا بِمُوسى وَ مَنْ مَعَهُ . » ( سوره اعراف 131 يعنى اگر چيز ناگوارى به آنها مىرسيد . موسى و همراهانش را به فال بد مىگرفتند ) بلخى و جبايى هم اين مطلب را ذكر كرده‌اند و از حسن و ابن زيد نيز روايت شده است . 2 - از ابن عباس و قتاده ، روايت شده است كه : آنها عبد اللَّه بن ابى و يارانش بودند كه در روز « احد » از جنگ ، تخلف كردند و به آنهايى كه در ميدان جنگ كشته شده بودند : گفتند : « لَوْ كانُوا عِنْدَنا ما ماتُوا وَ ما قُتِلُوا » ( سوره عمران 156 يعنى : اگر پيش ما بودند ، نمىمردند و كشته نمىشدند . پس مقصود اين است كه : اگر ظفر و غنيمتى به آنها برسد ، گويند : از جانب خداست و اگر ناراحتى و شكستى دامنگيرشان شود ، به محمد ( ص ) گويند : از بدى تدبير تست . 3 - برخى گفته‌اند : هم شامل يهود مىشود و هم شامل منافقان و همين صحيح‌تر است . 4 - برخى هم گفته‌اند : حكايت از حال كسانى است كه ذكر آنها در آيهء پيش گذشت و اعتراض مىكردند كه : پروردگارا چرا جنگ را بر ما واجب ساختى . بنا بر اين مقصود اين است كه اگر به اينها خيرى برسد ، گويند : از جانب خداست . وَ إِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَقُولُوا هذِهِ مِنْ عِنْدِكَ : اگر بدى به آنها برسد ، گويند : از جانب تست . ابن عباس و قتاده گويند : « حسنه و سيئه » هر چيزى است كه در آشكار و نهان به انسان برسد و به معناى سختى و آسايش ، نعمت و مصيبت و فراوانى نعمت و قحطى است . حسن و ابن زيد گويند : منظور از سيئة ، كشته شدن و شكست و منظور از حسنه ، پيروزى و غنيمت است . قُلْ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ : اى محمد ( ص ) به ايشان بگو : مرگ و زندگى و فراوانى و قحطى همه از جانب خداوند و به قضا و قدر اوست و هيچكس قادر بر رد قضا و قدر او نيست . او مردم را به اين پيش‌آمدها مبتلا مىكند تا به سبب شكر بر نعمت و صبر و بلا در معرض پاداش او قرار گيرند .