لَمَنْ لَيُبَطِّئَنَّ : منظور اين است كه منافقان بر حسب ظاهر يا بر حسب حكم شرع به محفوظ بودن خون ايشان و جواز زناشويى و ارث ، از شما هستند و بقولى منظور اين است كه : آنها در عداد شما و از شما هستند . يعنى از شما كسانى هستند كه از خارج شدن با پيامبر براى جنگ سستى و كندى مىكنند . فَإِنْ أَصابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ : اگر در جنگ بشما مصيبتى رسيد و كشته شديد يا شكست خورديد ، از روى شماتت و خوشحالى از تخلف خود گويد : قالَ قَدْ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيَّ إِذْ لَمْ أَكُنْ مَعَهُمْ شَهِيداً : خداوند به من انعام كرد كه با ايشان در ميدان جنگ ، حاضر نبودم كه مثل آنها دچار كشته شدن يا شكست گردم . امام صادق ( ع ) فرمود : « اگر همهء اهل آسمانها و زمين بگويند خداوند بما لطف كرد كه در جنگ با پيامبر نبوديم ، مشرك خواهند شد » وَ لَئِنْ أَصابَكُمْ فَضْلٌ مِنَ اللَّهِ : و اگر فتح كنيد يا غنيمتى بدست آوريد . لَيَقُولَنَّ : از روى حسرت گويد : كاش با ايشان بودم . كَأَنْ لَمْ تَكُنْ بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُ مَوَدَّةٌ : اين جمله ، معترضه است كه ميان « ليقولن » و مفعول آن « يا لَيْتَنِي . . . » فاصله شده و در حقيقت ارتباط به سابق دارد و منظور اين است كه مىگويد : « خداوند به من لطف كرد كه با ايشان نبودم گويى ميان شما و او مودتى نبوده است » يعنى شما را در جنگ با دشمن يارى نمىكند و پيمانهايى كه ميان شما هست ، زير پا مىگذارد . اين نظر از ابو على جبايى است . برخى گفته‌اند : اين جملهء معترضه در حقيقت به جمله : « يا لَيْتَنِي كُنْتُ مَعَهُمْ فَأَفُوزَ فَوْزاً عَظِيماً » بستگى دارد يعنى : كاش با ايشان بودم و از غنيمت بهره‌اى مىبردم ، گويا ميان شما و او مودتى نيست و آرزوى حضور در ميدان جنگ ، براى كمك و يارى شما نيست ، بلكه به منظور منافع شخصى است . برخى گفته‌اند : در اين كلام تقديم و تاخيرى وجود ندارد و همهء اجزاى آن در جاى خود ذكر شده‌اند و مقصود اين است : اگر نفعى بشما برسد . اين شخص متخلف مثل كسى كه ميان شما و او مودتى نيست ، سخن مىگويد ، گويا با شما پيمان ايمان