الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

226

تفسير مجمع البيان (فارسى)

يعنى براى شما آن رفق و مدارايى فراهم مىكند كه امور شما اصلاح شود ) . فضل : در اصل لغت به معناى زيادى مقدار است كه در نفع و فايده نيز استعمال مىشود . همهء كارهاى خداوند ، فضل و تفضل و افضال است زيرا كمتر از مقدار استحقاق و مقدار كار انسان نيست ، بلكه بمراتب افزونتر است و برابرى نمىكند . اعراب رفيقا : تميز نسبت است از اينرو جمع بسته نشده . برخى گفته‌اند : علت اينكه جمع بسته نشده ، اين است كه به معناى : « حسن كل احد منهم رفيقاً » مىباشد ، نظير : « ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا » ( سوره حج 5 يعنى هر يك از شما را به صورت كودكى از رحم خارج مىسازيم و نظير قول شاعر : نصبن الهوى ثم ارتمين قلوبنا * با عين اعداء و هن صديق يعنى پرچم عشق را برافراشتند و دلهاى ما را هدف تير چشم دشمنان كردند و حال آنكه هر يك از ايشان دوست بودند . برخى گفته‌اند : « رفيقا » حال است زيرا در چنين موردى گاهى « من » به كار مىرود و هر گاه « من » به كار نرود بايد كلمه را حال بگيريم يعنى : « حسن كل واحد منهم مرافقاً نظير « للَّه دره فارساً » يعنى براى خداست خير او در حال سوارى و معناى آيه اين مىشود : نيكو هستند هر يك از آنها در حالى كه مرافق هستند . شان نزول برخى گفته‌اند : اين دو آيه در بارهء « ثوبان » بندهء آزاد شدهء پيامبر نازل شده است . او نسبت به پيامبر علاقه‌اى شديد داشت و از دورى او نمىتوانست صبر كند روزى نزد پيامبر آمد در حالى كه رنگش پريده و تنش لاغر شده بود . فرمود : چرا اينطور شده‌اى ؟ عرض كرد : بيمار نيستم و دردى ندارم . جز اينكه چون ترا نديدم ، اشتياق پيدا كردم كه ترا ملاقات كنم . آن گاه به ياد آخرت افتادم و ترسيدم كه در آنجا ترا نبينم زيرا تو در مقام پيامبرانى و من اگر به بهشت وارد شوم ، در مقامى پايين‌تر از تو خواهم بود و اگر در بهشت هم داخل نشوم ، همانطور است و هرگز ترا نمىبينيم . از اينرو آيه