الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

178

تفسير مجمع البيان (فارسى)

جَمِيعاً ( سوره زمر 53 ) يعنى اى بندگان من ، كه بر خويشتن اسراف كرده‌ايد ، از رحمت خدا نااميد مشويد كه خداوند همهء گناهان را مىآمرزد . پيامبر ( ص ) اين آيه را براى ايشان فرستاد و پس از قرائت همگى اسلام آوردند و نزد پيامبر آمدند ، پيامبر به وحشى فرمود : بگو كه چگونه حمزه را كشتى ؟ ! چون ماجرا را شرح داد : فرمود : واى بر تو ، خودت را از من دور گردان و او بشام رفت و تا آخر عمر در آنجا بماند . از ابن عمر نقل شده است كه آيهء فوق در بارهء مؤمنان نازل شده است ، زيرا هنگامى كه « قُلْ يا عِبادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ . . . » نازل گرديد ، پيامبر به منبر رفت و براى مردم قرائت كرد . مردى برخاست و در بارهء شرك سؤال كرد پيامبر ساكت شد تا دو بار يا سه بار سؤال كرد و پيامبر سكوت كرد ، از اينرو آيه بالا : « إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ . . . » نازل گرديد ، آن آيه را در سورهء زمر و اين آيه را در سورهء نساء قرار داد . مطرف بن شخير از عمر بن خطاب نقل كرده است كه : ما در زمان پيامبر در بارهء كسى كه با گناه كبيره مىمرد ، شهادت مىداديم كه اهل جهنم است تا اينكه اين آيه نازل شد و ما از اين كار خوددارى كرديم . مقصود خداوند كفار را از رحمت خود مايوس كرده ، مىفرمايد : إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ : خداوند گناه شرك را از هيچ كس نمىآمرزد ولى گناهان ديگر را نسبت به كسانى كه بخواهد مىآمرزد . محققين مىگويند : اين آيه اميدوار كننده‌ترين آيهء قرآن است زيرا تمام گناهان را - بجز شرك - در مشيت آمرزش خداوند داخل ساخته و مؤمنين را ميان بيم و اميد قرار داده و آنها را ما بين فضل و عدل خدا به انتظار روا داشته است . صفت مؤمن همين است كه همواره ميان بيم و اميد و عدل و فضل خداوند قرار داشته باشد . امام صادق ( ع ) فرمود : « اگر بيم و اميد مؤمن ، سنجيده شوند ، متعادل خواهند بود . » و مؤيد آن قول خداوند متعال است : « وَ مَنْ يَقْنَطُ مِنْ رَحْمَةِ رَبِّهِ إِلَّا الضَّالُّونَ و فَلا