الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

17

تفسير مجمع البيان (فارسى)

بلا مانع است . اين مطلب ، از عايشه نقل شده و در تفاسير ما هم آمده است . در توجيه آن گفته‌اند : اين آيه ، با آيه « وَ يَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّساءِ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ » كه آيهء ( 128 ) همين سوره است ارتباط دارد و اگر آنها را كنار هم بگذاريم ، نظم آنها كاملا طبيعى خواهد بود ، به اين صورت « و يستفتونك فى النساء قل اللَّه يفتيكم فيهن و ما يتلى عليكم فى الكتاب فى يتامى النساء اللاتى لا تؤتونهن ما كتب لهن و ترغبون ان تنكحوهن فان خفتم الا تقسطوا فى اليتامى فانكحوا . . . » يعنى : در بارهء زنان از تو فتوى مىخواهند ، بگو خداوند و آياتى كه در كتاب بر شما تلاوت مىشود ، در بارهء يتيمانى كه مهر و حقوق لازم آنها را ادا نمىكنيد و ميل داريد با آنها ازدواج كنيد ، به عدالت حكم مىكنند ، پس اگر ترسيد كه در بارهء آنها عدالت نكنيد ، نكاح كنيد با . . . اين مطلب از حسن و جبائى و مبرد است . 2 - اين آيه در بارهء مردى نازل شده كه با زنان بسيارى افزون از آنچه اسلام تجويز كرده است ، ازدواج كرده بود و مىگفت چه مانعى دارد كه من هم مثل فلان شخص با زنان متعددى ازدواج كنم . اين افراط ، سبب شد كه مالش از بين برود و بمال يتيمى چشم بدوزد كه تحت سرپرستى او بود ، از اين رو خداوند مردم را از گرفتن بيشتر از چهار زن نهى كرد تا بر اثر تهيدستى احتياج بمال يتيمان پيدا نكنند ، حتى اگر با گرفتن چهار زن هم بيم تجاوز بمال يتيم آنها را تهديد كند ، بايد به يك زن اكتفاء كنند . اين مطلب از ابن عباس و عكرمه است . 3 - مردم ، در مورد مال يتيمان سخت گيرى مىكردند ولى در مورد زنان مسامحه مىكردند و در ميان آنها عادلانه رفتار نميكردند از اينرو خداوند فرمود : همانطورى كه در مورد يتيمان بيم داريد كه گرفتار بى عدالتى شويد ، در مورد زنان نيز چنين باشيد . به شما اجازه داده شود كه با رعايت عدالت ، از يك تا چهار همسر داشته باشيد . اين مطلب ، از سعيد بن جبير و سدى و قتاده و ربيع و ضحاك و بروايتى از ابن عباس است .