الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

15

تفسير مجمع البيان (فارسى)

يعنى : شما را دو تا دو تا و يكى يكى كشتم و مره را مانند ديروز كه پشت كرده است ، ترك كردم . عول ، ستم و انحراف . « عول فرايض » هنگامى است كه سهام كم آيد و نقص بر آنها وارد شود . ابو طالب گويد : « به ميزان قسط وزنه غير عائل » يعنى : با ميزان عدل كه وزن آن ستمكارانه نيست . فعل اين كلمه : « عال يعول » است و « عال يعيل » مصدر آن « عيله » به معناى احتياج است . شاعر گويد : فما يدرى الفقير متى غناه * و ما يدرى الغنى متى يعيل يعنى : فقير نمىداند كه كى غنى مىشود و غنى نمىداند كه كى محتاج مىشود . برخى گفته‌اند : « الا تعولوا » يعنى « كه احتياج پيدا نكنند » لكن اشتباه رفته‌اند برخى هم گفته‌اند : يعنى « نانخورهاى شما زياد نشوند » اين هم اشتباه است زيرا اين معنى با « الا تعيلوا » مناسب است كه اسم فاعل آن « معيل » مىآيد . صداق و صداق و صدقه و صدقه : مهر نحله : بخشش . زنبور عسل را « نحل » گويند ، زيرا خداوند بوسيلهء او بمردم عسل مىبخشند . هنيئى : گوارا مريء : شفا بخش اعراب ما طابَ : فراء گويد « ما » مصدرى است يعنى « الطيب » از مجاهد روايت شده است : « فانكحوا النساء نكاحاً طيباً » مبرد گويد : « ما » به معناى جنس است و برخى گفته‌اند : به معناى مبهم است ، زيرا موقعيت ، با ابهام تناسب دارد . مَثْنى وَ ثُلاثَ وَ رُباعَ : بدل از « ما طاب » و منصوب هستند . اين كلمات ، غير منصرف هستند ، زيرا از نه علت عدم انصراف ، عدول و صفت ، در آنها وجود دارند ، ابو على گويد : كلمات مذكور براى « ما طابَ لَكُمْ » حال هستند و منظور اين است كه نكاح بايد در يكى از اين حالات باشد : حالت دو همسرى ، حالت سه همسرى و