بيان آيه 30 لغت : امد : غايت و انتها كه چيزى به آن پايان مىيابد . اعراب : درباره نصب كلمه « يوم » وجوهى ذكر شده : 1 - نصب آن به يحذّركم است و تقدير چنين مىشود : « يحذّركم اللَّه نفسه يوم تجد » و در اين صورت معنى چنين مىشود : « خداوند شما را از خود ميترساند در آن روز ( قيامت ) كه . . . » 2 - نصب آن به مصير است و تقدير چنين مىشود : « الى اللَّه المصير يوم تجد » روز قيامت . . . بازگشت هر چيزى به خدا است . 3 - منصوب به اذكر است و چنين است : « اذكر يوم تجد » يعنى به ياد آور روزى كه ( روز قيامت ) . اما در جمله ما عملت بمعنى الذى است چون مفعول تجد است و ممكنست با كلمه بعد از خود رويهم مصدر باشد يعنى ( تجد عملها ) روزى كه هر كس عمل خود را حاضر مىبيند و كلمه جزاء قبل از آن در تقدير است يعنى جزاء عمل خود را مىبيند . كلمه « محضراً » اگر تجد را به معنى يافتن و مشتق از و جدان بگيريم حال براى تجد است ( و معنى چنين مىشود : روزى كه هر كسى عمل خود را مىيابد و بجزاء آن مىرسد در حالى كه حاضر است ) و اگر تجد را به معنى ميداند بدانيم محضراً مفعول آن مىشود ( يعنى روزى كه هر كسى عمل خود را حاضر مىبيند ) . جواب ( لو ) در آيه محذوف است به اين تقدير ( تود ان بينها و بينه امداً بعيداً لو ثبت ان بينها و بينه امداً بعيد ) يعنى دوست ميدارد كه بين او و عمل حاصله دورى باشد اگر ممكن بود كه بين او و عملش فاصلهء دورى