الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

17

تفسير مجمع البيان (فارسى)

خوانده‌اند و ديگران بتخفيف « ياء » . حجت : مبرد گويد : ميان علماء بصره اختلافى نيست كه هر دو ميت با تشديد ياء و بى - تشديد مساوى است و به اين شعر شاعر استدلال كرده كه : ليس من مات فاستراح به ميت * انما الميت ميت الاحياء كه ميت اول و دوم به سكون و سومى بتشديد ياء است و هر سه بيك معنى است . بعضى گفته‌اند كه ميت با تشديد كسى است كه هنوز نمرده ( و بعداً ميميرد چنان كه گويى كه فلانى ميت خواهد بود ) و ميت با سكون كسى است كه مرده است ولى قول صحيح همان اولى است ( كه فرقى بين اين دو نيست ) . لغت : تنزع مشتق از نزع است . نزع : كندن چيزى است از چيزى . نزع فلان الى اخواله ، يعنى فلانى بواسطه شباهتى كه با دايىهاى خود دارد گويا از آنها جدا شده و بمنزله يكى از آنها گشته . نزاع : بمعنى ناله هم آمده . نزوع از چيزى يعنى ترك آن . تولج : مشتق است از مصدر ايلاج . ايلاج : داخل كردن ، گفته مىشود : « اولجه فولج » يعنى داخل كرد آن را پس داخل شد . ولج « ولوجاً و ولجاً و لجّة » داخل شد . اعراب : اللهم : بمعنى يا اللَّه است و « ميم مشدده » عوض از « ياء » است زيرا ياء و ميم هرگز در كلام عرب با هم ديده نشده و از اينجا دانسته مىشود كه ميم آخر كلمه بمنزله يا در اول آنست . اين قول سيبويه و خليل است .