الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
14
تفسير مجمع البيان (فارسى)
بيان آيهء 25 لغت : كيف : براى سؤال از حال و كيفيت است و در اينجا تنبيه بر حال كسانيست كه به آتش ميروند و در اين جمله بلاغت و اختصار بسيار است و تقدير چنين است : چگونه خواهد بود حال كسانى كه به ادعاهاى باطل مغرور شده به حدى كه آنها را بخلود در آتش كشانده مثل اينكه گويى « من ترا اگر هم نيايى اكرام ميكنم پس چگونه خواهد بود اكرامم به تو اگر بيايى » . و تقدير آيه چنين است « فكيف حالهم اذا . . . » چگونه خواهد بود حالشان در وقت اجتماعشان در قيامت . تفسير : سپس خداوند آنچه را قبلا گفته تأكيد فرموده كه : فَكَيْفَ - حال ايشان چگونه است ؟ إِذا جَمَعْناهُمْ - يعنى روز گرد آوردنشان و محشور شدنشان . لِيَوْمٍ - يعنى روز قيامت لا رَيْبَ فِيهِ - روزى كه شك در آن نيست براى كسى كه بدلايل قيامت بنگرد و اگر بجاى ليوم ميفرمود فى يوم جزاء نميشد و لام دلالت بر جزاء دارد مثل جئت ليوم الخميس ( يعنى لما يكون يوم الخميس : چون روز خميس بود ) وَ وُفِّيَتْ كُلُّ نَفْسٍ ما كَسَبَتْ - در اينجا دو قول است : 1 - يعنى براى هر كس جزاء اعمالش از ثواب و عقاب فراوان داده شود . 2 - يعنى داده شود جزاء هر كس چنان كه گويى : فلانى كسب كرد مال را با زراعت وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ - يعنى ثواب عملشان كم نشود و جزاء گناهانشان بيش از حد استحقاق نباشد .