الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
18
تفسير مجمع البيان (فارسى)
بيان آيهء 230 شأن نزول : زهرى از عروه و او از عايشه نقل مىكند كه گفت زن « رفاعة بن وهب قرظى » نزد رسول اكرم ص آمده عرض كرد من همسر رفاعه بودم مرا طلاق داد و عده طلاق من گذشت پس از آن با عبد الرحمن بن زبير ازدواج كردم و او پيش از آنكه با من آميزش كند مرا طلاق داد آيا مىشود كه به پسر عم خود برگردم ؟ پيغمبر اكرم ت بسم نموده فرمود در نظر دارى كه برفاعه بازگردى ، نه ، جائز نيست مگر اينكه ازدواج با شوهر ديگرى كنى كه با او آميزش نمايى و در اين صورت اگر او طلاق داد ميتوانى برفاعه برگردى . تفسير : در اينجا خداوند حكم طلاق سوم را بيان كرده ميفرمايد « فَإِنْ طَلَّقَها » يعنى اگر او را بطلاق سوم طلاق داد چنانچه از امام محمد باقر ( ع ) اين معنى نقل شده و سدى و ضحاك نيز همين مطلب را گفتهاند . مجاهد ميگويد : اين آيه تفسير جمله « أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسانٍ » و اين بيان بنا بر اين عقيده است كه لفظ « تسريح » به طلاق معنا شود . « فَلا تَحِلُّ لَهُ مِنْ بَعْدُ حَتَّى تَنْكِحَ زَوْجاً غَيْرَهُ » يعنى زنى كه به اين ترتيب سه طلاق داده شده بر شوهر او حلال نيست كه او را به عقد خود درآورد مگر اينكه با مرد ديگرى ازدواج كند و عمل آميزشى انجام دهد . در اينكه لازم بودن عقد و آميزش از قرآن و يا احاديث استفاده شده دو قول است : 1 - لزوم اصل عقد مرد ديگر از قرآن ( آيه مورد بحث ) ثابت مىشود ولى لزوم آميزش از سنت و روايات ( جبائى ) . 2 - هر دو مطلب از قرآن استفاده مىشود زيرا لفظ « نكاح » بر هر دو معنا اطلاق