الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
3
تفسير مجمع البيان (فارسى)
و برخى گفته اند : جلوگيرى كردن آنان است ، و ممكن است هر دو احتمال منظور باشد . و بعضى گفتهاند : منظور جلوگيرى از نماز و فرمانبردارى خدا است در آنها . أُولئِكَ ما كانَ لَهُمْ أَنْ يَدْخُلُوها إِلَّا خائِفِينَ . . . - آنها وارد آن مساجد نميشوند مگر با بيم و هراس . در معناى اين جمله ميان مفسرين اختلاف است . ابن عباس ميگويد : هيچ نصرانى وارد بيت المقدس نميشود مگر اينكه مضروب واقع شده و بالاترين مراتب كيفر را خواهد ديد ، و امروز هم وضع چنين است . و كسى كه معتقد است منظور از « مَساجِدَ اللَّهِ » مسجد الحرام است ميگويد : هنگامى كه اين آيه نازل شد پيامبر اكرم دستور داد كه منادى اعلام كند : بعد از اين سال هيچ مشركى نميتواند حجّ كند و هيچ عريانى طواف بيت نمايد و از آن پس ديگر وارد مسجد الحرام نميشدند . جبائى ميگويد : خداوند بيان كرد كه مشركين نميتوانند وارد مسجد الحرام و ديگر مساجد شوند و چنانچه داخل شدند بر مسلمين لازم است آنها را بيرون كنند مگر اينكه بعنوان محاكمهء نزد برخى از قضات وارد شود و در اين صورت نيز بيم دارد كه پس از تمام شدن محاكمه مسلمانها او را بيرون كنند و نميتواند آن نحوى كه يك فرد مسلمان با آرامش خاطر در مسجد توقف مىكند او نيز توقف كند ، شيخ ابو جعفر طوسى قدس سره فرموده اين معنا - گفتار جبائى - با مرام اماميه نزديكتر و مناسبتر است . و ممكن است به اين آيه شريفه استدلال شود بر اينكه در هيچ حالى جايز نيست كفّار را اجازهء ورود بمساجد دهند و امّا نسبت بخصوص مسجد الحرام و اينكه مشركين ممنوع از ورود در آن هستند و در هيچ حالى - خواه براى محاكمه باشد و خواه براى امر ديگر - اجازهء ورود به آنها داده نميشود دليل بر آن آيهء شريفهء : « ما كانَ لِلْمُشْرِكِينَ