الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
7
تفسير مجمع البيان (فارسى)
اكرم و اوصيائش امكان نداشت حتّى در زمان وحى و لذا سنّت نبوى ، شارح و متمّم كتاب و بيان كننده واجب و مستحبّ قرآن مىباشد و در عصر رسول اكرم آن احاديث جمع آورى و منظّم شد . ولى بعد از رسول اكرم دسته از يهود چون عبد اللَّه بن سلام و كعب الاحبار - و وهب بن منبه و امثال آنان و نيز مشركانى از عرب كه علوم خود را از يهود مىگرفتند اسلام آوردند اينان آيات مربوط به داستانها و مواعظ را كه گفتيم نياز به مراجعه به احاديث نبوى نداشت و با معلومات قبلى خود توجيه و تفسير ميكردند و قصّههاى مجمل قرآن را با آنچه از توراة ميدانستند مىآميختند و تفصيل ميدادند و بيشتر مردم هم به آنان احترام ميكردند و مطالبشان را مىپذيرفتند روى اين جهت روايات اسرائيلى در كتب تفاسير راه يافت و با احاديث نبوى و ائمهء اطهار آميخته شد و خود مشكلى بوجود آورد . و بيشتر توجّه دانشمندان و محقّقان هم به آيات احكام و واجبات بود و به قسمتهاى ديگر نوعاً اعتنا نداشتند و اگر افراد نادرى هم به اين صدد مىافتادند كه اين حقائق را روشن كنند آن اندازه توانايى و نيرو نداشتند كه در مبارزه با اين نوع افكار اسرائيلى كه در ذهن بيشتر مردم جا گرفته بود پيروز گردند . از آنچه گفته شد اين نتيجه بدست آمد كه ما در فهم آيات قرآن و پى بردن به مبانى و حقايق آن به تفسير نيازمنديم . اختلاف سليقهء مفسّران نه هر كس كه قلم بدست گرفت ميتواند از عمل تفسير بر آيد مفسّر بايد اطّلاعات كامل عربى و قرآنى داشته باشد عالم معروف زمخشرى ميگويد : علماء و دانشمندان شرايطى براى تفسير و مفسّر بيان كردهاند كه هر كس آنها را نداشته باشد صلاحيّت تفسير ندارد آنان ميگويند مفسّر بايد در 15 علم بطور كامل وارد باشد از اينقرار : 1 - لغت 2 - نحو 3 - صرف 4 - اشتقاق 5 - معانى 6 - بيان 7 - بديع 8 - قرائت 9 - اصول دين 10 - اصول فقه 11 - اسباب نزول و