الواحدي النيسابوري (مترجم: ذكاوتى قراگزلو)

21

أسباب نزول الآيات (اسباب النزول) (فارسى)

برخيز و نزد او برو . بدان سو نگريستم و پيغمبر ( ص ) را ديدم كه وارد كوخى در مدينه شده بود . رو به يهوديان كرده پرسيدم شما را به خدا و تورات سوگند آيا مىدانيد كه اين فرستادهء خداست . رئيس‌شان گفت : حال كه شما را به خدا سوگند داد حقيقت را بگوييد . گفتند : تو بزرگى ، تو بگو . گفت ما مىدانيم كه او فرستادهء خداست . عمر گويد : گفتم در اين صورت هلاك شده‌ايد وقتى پيرويش نمىكنيد . گفتند : ما در ميان فرشتگان دشمن و دوست داريم ، پرسيدم دوست و دشمن شما كدام است ؟ گفتند : دشمن ما جبرئيل است كه فرشتهء خشونت و تندى و عذاب و سختگيرى است اما ميكائيل كه فرشتهء رحمت و نرمى و گشايش و آسانى است دوست ماست . عمر گويد : گفتم : گواهى مىدهم كه بر جبرئيل روا نيست با دوست [ راستين ] ميكائيل خصومت ورزد و ميكائيل را نشايد كه با دشمن جبرئيل از در صلح درآيد . آن دو با همند و دوست و دشمن‌شان يكى است . آنگاه برخاستم و به كوخى كه پيغمبر ( ص ) درون شده بود رفتم . پيشوازم كرد و فرمود : اى پسر خطاب آياتى را كه نازل شده بخوانم ؟ گفتم بلى و آيات ( 97 - 99 ) را فرو خواند . عمر گويد گفتم : قسم به آنكه به راستى ترا مبعوث كرد هم اكنون آمده بودم تا سخن يهوديان با تو باز گويم كه خداى نهان بين آگاه ، پيشتر ترا با خبر نمود . عمر گويد از آن پس در اين اعتقاد از سنگ با صلابت‌تر شدم . به گفتهء ابن عباس ، يكى از احبار يهود فدك به نام عبد اللّه بن صوريا پيغمبر ( ص ) به مباحثه پرداخت و پس از آنكه چند پرسش نمود و مجاب گرديد پرسيد : كدام فرشته براى تو وحى مىآورد ؟ پيغمبر ( ص ) فرمود : جبرئيل كه يار همهء پيغمبران است . يهودى گفت كه او دشمن ماست و اگر ميكائيل براى تو وحى مىآورد به تو مىگرويديم ، چرا كه جبرئيل براى عذاب و جنگ و سختگيرى نازل مىشود و بارها به ما صدمه زده ، و شديدترين آن واقعهء بيت المقدس است كه خدا به يكى از انبياى بنى اسرائيل وحى نمود كه بيت المقدس به دست مردى به نام بختنصر ويران خواهد شد ، و زمانش را هم خبر داد . چون هنگامش در رسيد ، ما يكى از شجاعان بنى اسرائيل را به جست و جوى بختنصر فرستاديم تا وى را يافته بكشد ، و او بختنصر را در بابل يافت در حالى كه پسركى بيچاره بود و قوتى نداشت . فرستادهء ما وى را گرفت و مىخواست بكشد كه جبرئيل مانع شد و گفت : اگر پروردگارتان مقدر كرده هلاكتان كند به وى دست نخواهى يافت و اگر چنين نيست به چه حق او را مىكشى ؟ و فرستادهء ما قانع شد و بازگشت و بختنصر بزرگ شد و نيرو گرفت و به جنگ ما آمد و بيت المقدس را ويران كرد . بدين سبب جبرئيل را دشمن